Yakıt tüketimini azaltmak için dikkat edilmesi gereken özellikle 2 konu vardır. Bunlar, aracın bakımlarının zamanında yapılmış olması ve düşük devirli, ileri görüşlü, araç tasarımına uygun sürüş tekniğinin uygulanmasıdır.

Her makinede olduğu gibi bakımın zamanında ve uygun parçalar ile yapılmış olması sürtünmeyi ve buna bağlı olarak aşınmayı en aza indirecek ve motorun daha verimli olmasını sağlayacaktır. Eskiyen bir motor yağı, yeterli yağlamayı sağlayamayabilir ve yükselen sıcaklık nedeniyle conta yanmasına kadar uzanan sorunlar ile birlikte sürtünmenin artmasına ve motorun verimsiz çalışmasına yol açar. Bu nedenle aracın bakımının düzgün yapılması motorun daha verimli olarak güç üretebilmesini ve bu sayede daha tasarruflu olmasını sağlayan temel etmendir.

Bununla birlikte yakıt tüketimine etki eden en önemli konulardan ikincisi ise sürüş alışkanlığıdır. Frene basılan her anda depodaki yakıtın yere döküldüğü düşünelim. Bu nedenle metreler önceden gaz pedalını bırakıp yavaşlamak ile lambaya çok yakınken birden yavaşlamak arasındaki tek fark yakıt tasarrufu olacaktır. Hızlı gidildiği taktirde lambaya erken varılacak araç tamamen duracak ve tekrar hızlanabilmek için daha fazla yakıta ihtiyaç duyulacaktır. Daha geriden gaz pedalını bırakan araç ise bir miktar motor kompresyonunda giderek yakıt tüketmeden ilerleyecek ve ışığa ulaşması daha uzun sürdüğü için ışığın yeşile dönmesiyle sıfırdan hızlanmak yerine belli bir hızda hızlanarak yola devam edecektir. Bu örnek genişletilebilir. Hızlı veya yavaş seyreden trafikte de ileriyi izleyerek ve yeterli takip mesafesi bırakarak seyretmek dur kalklardaki enerji kaybını azaltacak ve ileri görüşlü sürüş tekniğini alışkanlık haline getirmeyi sağlayacaktır. Bu sayede hem daha tasarruflu hem de yeterli takip mesafesi bırakıldığı için daha güvenli bir yolculuk gerçekleşmiş olur.

Freni olabildiğince az kullanarak tasarrufu sağladıktan sonra dikkat edilecek bir diğer alışkanlık ise aracı tasarlanan hız limitlerinde kullanmaktır. Her araç farklı karakteristiğe sahiptir ve birden fazla etmen yakıt tüketimini belirler. Bunların başında vites oranları gelir. Eğer araçta kısa araklıklı bir vites sistemi varsa araç her viteste performanslı hissettirir ancak son vitese geçildiğinde optimum hız düşük kalabilir. Genellikle küçük motorlu A veya B sınıfı araçlarda 100 – 110 km/h hızın üzerinde motor yüksek devirde çalışır ve bu nedenle tüketim daha büyük motorlu ve geniş aralıklı şanzımana sahip otomobillere göre yüksek olabilir. Bu nedenle otomobili iyi tanıyıp tasarım ölçütlerine göre seyir hızını belirlemek yakıt tasarrufunu önemli ölçüde etkileyecektir.

Bir diğer unsur ise araca etki eden kuvvetler ile ilgilidir. Seyir halindeyken araca, motorun kazandırdığı kuvvetin tersi yönde bir sürtünme kuvveti etki eder. Sürtünme kuvvetini belirleyen en önemli faktör aracın boyutları, üzerindeki aksesuarlar (port bagaj, spoiler vb.), lastikler ve yük durumudur. Bu nedenle yakıt tasarrufu sağlanılmak isteniyorsa araçtaki gereksiz ağırlıkların azaltılması, eğer kullanılmıyorsa port bagajın sökülmesi ve mevsimine göre lastik değişiminin yapılması, tırlarda dorseye uygun rüzgarlığın takılması önemli ölçüde tasarruf sağlayacaktır.

Özetle bakımları zamanında yapılmış ve yüklerinden arındırılmış bir araç ile yumuşak sürüşün alışkanlık haline gelmesi halinde otomatik olarak yol bilgisayarındaki tüketim verisi azalacaktır.

Bir başka teknoloji olarak Variable Geometry Turbocharger ismiyle Hyundai motorlarda kullanıldığından dolayı, bu teknoloji ile karıştırılmaması gerekir. Yazımızda bahsedeceğimiz VTG (Vakum Gücü Teknolojisi), merkezi İstanbul’da yer alan bir şirketin motor yanma odasına giren havanın hızını arttırarak, motor performansını arttırdığını iddia ettiği bir sistemdir. Firma bu sistemi içten yanmalı motora sahip tüm araçlarda kullanılabileceğini ve cihazın genel olarak yakıt hava karışım oranını ayarlamak suretiyle çalıştığını belirtmektedir. Sprey kutusuna benzeyen bir tasarım ile kaputun altında yerleştirilen cihaz, bugün itibariyle KDV dahil 767 TL’ye satılmaktadır.

VGT takılan aracın muayeneden sorunsuz geçtiğini belirten şirket, ürün için Türk Patent Enstitüsü’nden patentini de almıştır. Yine şirket web sitesinde VGT’nin; CO emisyonlarını azalttığı (TÜVTÜRK Raporunu gizlilik nedeniyle ibraz edemediği belirtilmiş), aracın siyah duman atmasını engellediği, konforlu vites geçişi sağladığı ve yakıt tasarrufu yaptığı belirtiliyor.

Tüm bu iddiaların yanında, sistemin tam olarak nasıl çalıştığını anlatan teknik döküman vb. aydınlatıcı bilgilere rastlanılmamaktadır. Cihazın incelemesini YouTube aracılığıyla paylaşan bazı kullanıcılar da anlatıldığı gibi mucizeler yaratmadığını belirtmişlerdir. Kullanıcılar bu cihaz takıldıktan sonra motor freninin devre dışı kaldığını ve bu sayede araçlarında gaz pedalına basmadıkları zamanda süzülerek gitme hissi yaşadıklarını belirtmişletdir. Toyota Valvematic motorlarda ise gaz kelebeği sürekli açık konumda bulunduğu için bu motorlarda herhangi bir değişiklik yaratmadığı not edilmiştir.

Teknik olarak dizel ve benzin (otto) çevrimlerinde verim bellidir. Yüzde 25 tasarruf sağlayacağı iddia edilen cihaz için bu değer çok afaki kalmaktadır. Bu cihaz ile çevrimlerin termodinamik süreci değişmediğinden dolayı böyle büyük oranda tasarrufun sağlanması fiziksel olarak mümkün değildir.

İptal olan motor freni nedeniyle bazı kullanıcılar uzun yol kullanımında hararet seviyesinin arttığını bildirmişlerdir.

Otomobil üreticilerinin onaylanmadığı bu yöntem ile tasarruf yapmak yerine, aracın bakımlarının düzenli yapılması ve sakin bir sürüş ile gereksiz hızlanma ve frenleri azaltmak en makul tasarruf yöntemidir. Bu cihaz yerine araca daha az yakıt harcayan A sınıfı ve kaliteli lastik almak daha mantıklı olacaktır.

Bu yazımızda 2020 yılında kullanıcılar tarafından en çok tercih edilen yakıt cimrisi arabaları yakıt tüketim verileri ile birlikte sunacağız.

Teknolojik gelişmelerle birlikte hibrit ve elektrikli araçların yakıt tüketimleri dizel ve benzinli araçlara nazara daha azdır. Ancak fiyatlarının ortalama alım gücünün üzerinde ve gerekli altyapılarının yaygın olmaması sebebiyle dizel ve benzinli araçlara olan rağbet hâlâ devam etmektedir.

Benzinli ve dizel araçlar karşılaştırıldığında ise benzinli motorlarda yapılan iyileştirmelere rağmen dizel araçların motor verimliliği daha iyi olduğu için yakıt tüketim değerleri daha aşağılarda kalmaktadır.

Yakıt tüketimi en fazla ilk kalkış anında tüketilir. Bu yüzden düşük viteslerde yapılan şehir içi sürüşlerde yakıt tüketimi değerleri artacaktır. Şehir dışı veya trafiğin az olduğu yerlerde yapılan yüksek vitesteki sürüşlerde yakıt tüketim değerleri azalacaktır.

Araçların fabrika ortamında yapılan testler neticesinde elde edilen varsayılan yakıt tüketim değerlerine yaklaşabilmek için temel olarak yola uygun vites seçimi yapılması ve yüksek viteste düşük devirde sürüş yapılması, anlık hızlanma ve yavaşlama gibi agresif sürüş tarzından kaçınılmalı, araç ağırlığını arttıran gereksiz yükler çıkarılmalı ve mekanik bakıma dikkat edilmelidir.

Şimdi ülkemizde satışı yapılan marka ve modeller baz alınarak halk tabiriyle yakıtı koklayan 2020 yılının yakıt cimrisi araçlarına bir göz atalım.

10’dan geriye yapacağımız bu sıralamada günümüzde birçok otomobil üretici marka tarafından WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure-Küresel Uyumlu Hafif Araç Test Prosedürü) testleri sonucunda alınan lt/100 km yakıt tüketimi verileri kullanılmıştır.

Listede kullanılan veriler, üreticilerin katalog verileri kullanılarak hazırlanmıştır. 100 km’de tüketilen yakıt miktarı litre cinsinden, şehir içi, şehir dışı ve ortalama yakıt tüketim değerleri ile verilmiştir.

10. Mazda 3 1.5 SKYACTIV-D 105 hp Otomatik Şehir İçi 4.9, Şehir Dışı 4.1 lt, Ortalama 4.4 lt

9. BMW 3.20d 2.0 190 hp Otomatik Şehir İçi 4.9 lt, Şehir Dışı 3.8 lt, Ortalama 4.2 lt

8. Skoda Superb 1.6 TDI 120 hp Otomatik Şehir İçi 4.7 lt, Şehir Dışı 3.9 lt, Ortalama 4.2 lt

7. Mercedes-Benz A180d 1.5 Otomatik 116 hp Şehir İçi 4.5 lt, Şehir Dışı 3.9 lt, Ortalama 4.1 lt

6. Fiat Egea 1.3 Multijet II 95 hp Manuel Şehir İçi 4.9 lt, Şehir Dışı 3.2 lt, Ortalama 4 lt

5. Volkswagen Polo 1.6 TDI 95 hp Otomatik Şehir İçi 4.6 lt, Şehir Dışı 3.6 lt, Ortalama 3.9 lt

4. Renault Clio 1.5 dci 115 hp Manuel Şehir İçi 4.4 lt, Şehir Dışı 3.3 lt, Ortalama 3.7 lt

3. Peugeot 208 1,5L 100 hp Manuel Şehir İçi 3.9 lt, Şehir Dışı 3.2 lt, Ortalama 3.5 lt

2. Ford Focus 1.5L EcoBlue 120 hp Manuel Şehir İçi 3.9 lt, Şehir Dışı 3.2 lt, Ortalama 3.4 lt

1. Opel Corsa 1.5 turbo dizel 102 hp Manuel Şehir İçi 3.7 lt, Şehir Dışı 2.9 lt, Ortalama 3.2 lt

AUTOBEST ödüllerinde Avrupa’da 2020 yılının satın alınması en mantıklı otomobili seçilen Opel Corsa yakıt tüketimi değerlerinde birinci olarak kendi segmentinde ve üst segmentteki araçlara fark attı. Bunun yanında BMW 3.20d 2000cc motoruyla elde ettiği performans ve verimlilikle göze girmeyi başaran üst sınıf araçlardan oldu.

Binek otomobiller için yakıt tüketimi, karbondioksit ve diğer zararlı emisyon değerleri 1980’lerde tasarlanıp 1992’de yürürlüğe giren NEDC (New European Driving Cycle-Yeni Avrupa Sürüş Çevrimi) standardı gereği teorik sürüş baz alınarak hesaplanıyordu. Avrupa Birliği bu testlerin yetersiz olduğuna karar verdi.

2017’de WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure-Küresel Uyumlu Hafif Araç Test Prosedürü) ile gerçeğe daha yakın sürüş profilleri baz alınarak yapılan testlerle daha gerçekçi sonuçlar alınmaya başlanmıştır.

WLTP yakıt tüketimi ve emisyon testleri; 23 ˚C hava sıcaklığı, dört dinamik sürüş profili (%52 şehir içi, %48 şehir dışı), 23,25 km mesafe, 46,5 km/sa ortalama hız, 30 dakika sürüş süresi, 131 km/sa maksimum hız ve araca uygun vites seçimi ile yapılmaktadır.

Bu veriler her ne kadar gerçek hayat koşulları için oluşturulmuş olsa da çoğunlukla kullanım sonucu oluşan değerlerin altında kalmakta ve gerçeklik payı azalmaktadır. Çünkü laboratuvar testlerinde kullanılan yol, trafik, hava sıcaklığı, yakıt kalitesi değerleri her zaman standart değerlerdedir.

Hava koşullarının ağırlaşması, bir römorkun çekilmesi, rakımı yüksek yerlerde yapılan sürüşler, yakıt kalitesinin standartların altında kalması gibi faktörler yakıt tüketimini arttırmaktadır.

Araç yakıt tüketim bilgilerinde, şehir içi, şehir dışı ve bu iki değerin ortalaması alınarak elde edilen karma tüketim bilgisi 100 km’de tüketilen yakıtın litre cinsinden bilgisi ile verilmektedir.

Basitçe yakıt tüketimi hesabı yapmak istiyorsanız bunu bir örnekle açıklayalım. Yakıt aldığınız zaman aracınızın kilometre sayacında yazan değeri ve ne kadar yakıt aldığınızı not edin.

Öncelikle aracınızın deposunu tamamen doldurun. km sayacını kontrol edin ve burada gördüğünüz değeri not alın. Seyahatiniz sonrasında deponuzu tekrar doldurun ve hem km sayacındaki değeri hem de aldığınız yakıt miktarını not alın. Son aldığınız yakıt miktarı KM sayacındaki fark için harcadığınız yakıt miktarıdır.

Örneğin aracınızın deposunu 50.000 km’de tamamen doldurdunuz. 51.200 km’de düşük yakıt seviyesi uyarı ışığı yandı ve aracınızın deposunu tekrar doldurdunuz. Bu dolumda aracınız litresi 6,17 TL olan motorinden toplam 280 TL’lik (45,38 litre) yakıt aldı. Bu durumda aracınız 1.200 km’de 45,38 litre yakıt tüketmiş, bu da size 280 TL’ye mâl olmuş demektir. Aşağıdaki hesaplamalar yardımıyla aracın 1 km’de kaç kuruş ve 100 km’de kaç litre yakıt harcadığı kolayca bulunabilir.

280 TL/1.200 km = 0,23 TL/km
45,38 lt/1.200 km = 0,0378 lt/km
0,0378 lt*100 = 3,78 lt

Bu hesaplamalar neticesinde aracınız 100 km’de 3,78 lt, 1 km’de 28 kuruş yakıt tüketiyor demektir.