Dağlık bölgelere çıkıldıkça havadaki oksijen miktarı ve hava sıcaklığı azalmaktadır. İçten yanmalı motorlu araçlarda havadaki oksijenin azalması yakıtın yanmasını etkiler. Oksijenin azalması, zengin yakıt karışımı (daha az hava daha fazla yakıt) ile yanmaya sebep olacağından yakıt tüketiminin de artmasına neden olmaktadır.

Diğer taraftan yüksek rakımlı bölgelerde atmosfer basıncının azalması ve soğuk havadan dolayı lastik içinin soğumasıyla lastik basıncı düşer. Buna bağlı olarak yakıt tüketimi de artar, lastikler daha fazla aşınır ve direksiyon kontrolü zorlaşır.

Benzinli araçlarda 95 veya 98 oktanlı yakıt tercih edilir. Yüksek rakımlı bölgelerde yanmanın kolaylaşması için düşük oktan tercih edilmelidir. Bujilerin ateşlemesinden önce gerçekleşecek yanma motorda vuruntu yapacağından çok düşük oktanlı benzin kullanımı uygun değildir. LPG gibi gazlı alternatif yakıtlı araçlarda deniz seviyesinde dâhi motor performansı 12-14% aralığında azalmaktadır. Yükseklere çıkıldıkça buna ek olarak oksijen yetersizliği sebebiyle performans kaybı daha da artar.

Tablo 1. Yüksekliğe bağlı içten yanmalı motor güç kayıpları [1]

Tablo 1’e göre her 1000 feet (305 metre) yükseklikte motor performansı 3.5% düşmektedir. Örnek olarak 200 beygir motor gücüne sahip bir araç deniz seviyesinden 2500 metre yükseklikteki dağa çıktığında yaklaşık 143 beygir güce sahip gibi çalışacaktır.

Turbo dizel motorlu bir araçta yakıt olarak motorin ve metanol kullanılarak 0, 4000 ve 6000 metre yüksekliklerde testler yapılmıştır. Testler sonucunda motorin kullanıldığında 4000 metre yükseklikte deniz seviyesine göre 25%, 6000 metrede ise 35% oranında güç kaybı olduğu ölçülmüştür. Metanol kullanıldığında ise 4000 metre yükseklikteki sonuçlar deniz seviyesinde motorin kullanıldığında elde edilen sonuçlara çok yakın çıkmıştır [2].

Günümüzde popülerliği artan elektrikli araçlarda ise yükseklikle değişen basınç ve oksijen seviyeleri araca güç sağlayan kimyasal bataryaları etkilememektedir. Elektrikli araç bataryaları genellikle 24 C sıcaklıkta tam verimde çalışabilir. Ancak -20 C gibi düşük hava sıcaklıklarında 40% gibi ciddi oranlarda menzil kayıpları olmaktadır.

Guinness rekorlarına göre 2007 yılında içten yanmalı motora ve özel modifikasyonlara sahip 1986 model Suzuki Samurai aracı 3. denemesinde deniz seviyesinden 6688 metre yüksekliğe çıkarak Dünya rekorunu kırmıştır [3]. Motosiklet kategorisinde, 2020 yılında Jiri Zak, Yamaha motosikletle 6456 metre ile rekor kırmıştır [4]. Elektrik araçlar kategorisinde ise 2022 yılı Mayıs ayında LG bataryalı Volkswagen ID4 GTX ile 5816 metre yüksekliğe çıkılarak rekor kırılmıştır [5].

Kaynaklar:

[1] Graboski, M. S., McCormick, R. L., Newlin, A. W., Dunnuck, D. L., Kamel, M. M. and Ingle, W. D. Effect of Fuel Composition and Altitude on Regulated Emissions from a Lean‐Burn, Closed Loop Controlled Natural Gas Engine, SAE International, 1997.

[2] Varnan Gautam, Shlok Gupta, Ankit Saxena. Compression Ignition Engine Performance Analysis at High Altitude Using Computational Technique, International Research Journal of Engineering and Technology (IRJET), 2022.

[3] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/driving-to-the-highest-altitude-by-car

[4] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/driving-to-highest-altitude-(motorcycle)

[5] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/499686-highest-altitude-achieved-in-an-electric-car

Yakıt fiyatlarının yüksek olması nedeniyle LPG’ye yönelen tüketiciler için cevaplayacak olursak, şüphesiz kışın en avantajlı olanlar LPG kullanıcılarıdır. LPG, bütan ve propan karışımından oluşur ve bütanın donma noktası -140 °C iken propanın donma noktası ise -188 °C’dir. Bu nedenle dünyanın en soğuk yeri Antartika’nın Vostok şehrine bile gitseniz araç LPG’ye geçtikten sonra -90 °C’de dahi yakıt donmadan çalışacaktır.

Yakıtın Donmaması İçin Ne Yapmak Gerekir?

İklimi soğuk bir şehirde yaşıyorsanız verilebilecek en önemli tavsiye benzinli araç tercih etmek olacaktır. Günümüzde dizel araçlar kadar tasarruflu olmaya başlayan benzinli araçlar sert kış şartlarında daha stabil çalışmaktadır. Dizel araç tercih etmek bir zorunluluksa, kapalı garaja aracı park ederek veya dizel tank ısıtıcı ekipmanı olan araçları tercih ederek yakıtın donması engellenebilir. Deponun dolu olması da donma konusunda zaman kazandıracaktır bu nedenle kış aylarında olabildiğince dolu depo ile aracı park etmek yakıtın tamamen donmasını önleyebilir.

Bazı istasyonlarda satılan Diesel Antifreeze yakıt katkılarını kullanmak yakıtın donma noktasını düşüreceğinden donma riskini azaltır. Dizele belli bir miktar benzin karıştırmak veya bir miktar gazyağı eklemek gibi işlemler modern common-rail motorlarda geri dönülemez arızalara yol açabilir.

Yakıt tankının veya motorun altında ateş yakarak ısıtmaya çalışmak yapılabilecek en tehlikeli yöntemdir.

Yakıt Donduysa Ne Yapmak Gerekir?

Çekici ile aracı kapalı garaj veya boya fırını gibi yerlere getirmek yada en basit ve masrafsız çözüm olarak havanın ısınmasını beklemek gerekir. Eğer acilen aracı çalıştırmanız gerekiyorsa, en yakın istasyondan mazot edinip güvenli bir şekilde bir miktar ısıtarak (mazot dolu bidonun dışını sıcak su ile temas ettirerek) depoya dökmek veya mazot filtresine sıcaklık uygulamak sorunu hızlıca çözecektir.

Dizel araçlarda marş basmadan önce kontağı birkaç kez açıp kapatmak kızdırma bujilerinin mazotu yanabilecek seviyeye getirmesine yardımcı olacaktır. Araç harekete geçtikten bir süre sonra yakıt sürekli olarak pompadan geçtiği için donma riski azalacaktır.

MAF sensörünü ve yakıt filtresini kış gelmeden önce temizletmek veya değiştirmek de fayda sağlayacaktır.

Yakıt tüketimini azaltmak için dikkat edilmesi gereken özellikle 2 konu vardır. Bunlar, aracın bakımlarının zamanında yapılmış olması ve düşük devirli, ileri görüşlü, araç tasarımına uygun sürüş tekniğinin uygulanmasıdır.

Her makinede olduğu gibi bakımın zamanında ve uygun parçalar ile yapılmış olması sürtünmeyi ve buna bağlı olarak aşınmayı en aza indirecek ve motorun daha verimli olmasını sağlayacaktır. Eskiyen bir motor yağı, yeterli yağlamayı sağlayamayabilir ve yükselen sıcaklık nedeniyle conta yanmasına kadar uzanan sorunlar ile birlikte sürtünmenin artmasına ve motorun verimsiz çalışmasına yol açar. Bu nedenle aracın bakımının düzgün yapılması motorun daha verimli olarak güç üretebilmesini ve bu sayede daha tasarruflu olmasını sağlayan temel etmendir.

Bununla birlikte yakıt tüketimine etki eden en önemli konulardan ikincisi ise sürüş alışkanlığıdır. Frene basılan her anda depodaki yakıtın yere döküldüğü düşünelim. Bu nedenle metreler önceden gaz pedalını bırakıp yavaşlamak ile lambaya çok yakınken birden yavaşlamak arasındaki tek fark yakıt tasarrufu olacaktır. Hızlı gidildiği taktirde lambaya erken varılacak araç tamamen duracak ve tekrar hızlanabilmek için daha fazla yakıta ihtiyaç duyulacaktır. Daha geriden gaz pedalını bırakan araç ise bir miktar motor kompresyonunda giderek yakıt tüketmeden ilerleyecek ve ışığa ulaşması daha uzun sürdüğü için ışığın yeşile dönmesiyle sıfırdan hızlanmak yerine belli bir hızda hızlanarak yola devam edecektir. Bu örnek genişletilebilir. Hızlı veya yavaş seyreden trafikte de ileriyi izleyerek ve yeterli takip mesafesi bırakarak seyretmek dur kalklardaki enerji kaybını azaltacak ve ileri görüşlü sürüş tekniğini alışkanlık haline getirmeyi sağlayacaktır. Bu sayede hem daha tasarruflu hem de yeterli takip mesafesi bırakıldığı için daha güvenli bir yolculuk gerçekleşmiş olur.

Freni olabildiğince az kullanarak tasarrufu sağladıktan sonra dikkat edilecek bir diğer alışkanlık ise aracı tasarlanan hız limitlerinde kullanmaktır. Her araç farklı karakteristiğe sahiptir ve birden fazla etmen yakıt tüketimini belirler. Bunların başında vites oranları gelir. Eğer araçta kısa araklıklı bir vites sistemi varsa araç her viteste performanslı hissettirir ancak son vitese geçildiğinde optimum hız düşük kalabilir. Genellikle küçük motorlu A veya B sınıfı araçlarda 100 – 110 km/h hızın üzerinde motor yüksek devirde çalışır ve bu nedenle tüketim daha büyük motorlu ve geniş aralıklı şanzımana sahip otomobillere göre yüksek olabilir. Bu nedenle otomobili iyi tanıyıp tasarım ölçütlerine göre seyir hızını belirlemek yakıt tasarrufunu önemli ölçüde etkileyecektir.

Bir diğer unsur ise araca etki eden kuvvetler ile ilgilidir. Seyir halindeyken araca, motorun kazandırdığı kuvvetin tersi yönde bir sürtünme kuvveti etki eder. Sürtünme kuvvetini belirleyen en önemli faktör aracın boyutları, üzerindeki aksesuarlar (port bagaj, spoiler vb.), lastikler ve yük durumudur. Bu nedenle yakıt tasarrufu sağlanılmak isteniyorsa araçtaki gereksiz ağırlıkların azaltılması, eğer kullanılmıyorsa port bagajın sökülmesi ve mevsimine göre lastik değişiminin yapılması, tırlarda dorseye uygun rüzgarlığın takılması önemli ölçüde tasarruf sağlayacaktır.

Özetle bakımları zamanında yapılmış ve yüklerinden arındırılmış bir araç ile yumuşak sürüşün alışkanlık haline gelmesi halinde otomatik olarak yol bilgisayarındaki tüketim verisi azalacaktır.

LPG depolandığı yerde (tüp veya depo) hem sıvı hem de gaz fazında bulunur. Tüpün yakıt beslediği cihaz kullanılmaya başlandığında, gaz halindeki LPG azalır ve zemindeki sıvı LPG çevresinden aldığı ısı enerjisi yardımıyla buharlaşarak azalan gazı yeniden üretir. LPG depoda basınç altında sıvılaştırılmış halde bulur. Depo vanası açıldığında ise kaynama noktası yaklaşık 0 °C olduğu için oda sıcaklığında anında gaz fazına dönüşür. Üretildiği esnada kokusuzdur ancak kaçak olması riskine karşı farkındalığı arttırabilmek için içerisine merkaptan eklenir.

Benzin fiyatlarının ülkemizde yüksek olması nedeniyle benzinli araçlarda sıklıkla LPG dönüşümü yapılmaktadır ve öncesinde benzinin yanması ile güç üreten motor LPG’nin yanmasıyla güç üretir hale getirilmektedir. Bu durum ucuz yakıt kullanıldığı için ilk etapta tasarruflu gibi gözükse de LPG’nin yanma sıcaklığına göre tasarlanmayan motor parçalarının masraf çıkarması nedeniyle istenilen tasarrufu sağlamayabilir.

Günümüzde benzinli motorlar içerisindeki parçalar verimliliği arttırmak açısından çelik yerine, bundan daha hafif olan alüminyum malzemelerden üretilmektedir. Alüminyumdan üretilen parçalar, LPG’nin yüksek yanma sıcaklığında belli bir kilometre çalıştıktan sonra deforme olur ve çelik olanlarıyla değişmesi gerekir. Bu da yapılan yakıt tasarrufunun boşa gitmesine neden olabilir. Düzgün şekilde montajı yapılmayan ve yakıt karışımı ayarlanmayan LPG kiti, motorun daha erken aşınmasına yol açabilir. Bu durumda motor değişimine kadar gidebilen masraflara hazırlıklı olmak gerekir.

LPG gerekli standartlara uyulduğu taktirde patlama veya yangına yol açmaz. LPG’nin motora aktarıldığı her bağlantı noktasında kaçak olup olmadığının kontrolü çok önemlidir. Bunun yanında LPG’nin depolandığı tankın belli bir kullanım süresinden sonra değiştirilmesi gerekir. LPG tankının belirlenen zamandan fazla kullanılması halinde metal yorgunluğu ve diğer etmenlerden dolayı LPG sızıntısı yaşanılabilir. Bu nedenle kullanım süresi dolmuş tanklar TÜVTÜRK muayene sürecinde ağır kusur olarak kabul edilir ve muayeneden geçebilmek için bu tankların yeni üretilmiş olanları ile değiştirilmesi gerekir.

Eğer bir motorun bakımları düzgün yapılmamışsa veya sürekli yüksek devirde, ağır yük altında çalıştırılmışsa, fizik kuralları gereği hareketli parçalar normalden daha çabuk aşınacaktır. Bu koşullarda kullanılmış bir otomobil, daha 100 bin km’ye gelmeden bile motor sağlığının bir kısmını kaybettiğinden, yapılan oto ekspertiz sonucunda motorunda güç kaybı tespit edilebilir.

Ne yazık ki motorda aşınmadan kaynaklı güç kaybının giderilmesi için motorun sökülmesi ve zarar görmüş parçaların onarılması ve tekrar toplanması gerekir. Bu da kullanıcılar için zaman ve para gerektiren bir işlemdir.

Günümüzde dizel motorlar, ilk versiyonlarına kıyasla oldukça çevreci (dizel partikül filtresi, adblue), tasarruflu, sessiz, verimli ve güçlüdür. Diğer bir taraftan dizel motorun çalışma prensibi gereği motorun; iç basıncı daha yüksektir, yakıtı daha kirlidir ve daha fazla enerjiyle başa çıkması gerekir. Yüksek basınçta işletilen bir dizel çevriminde termodinamik verim, otto (benzin) çevrimine göre yaklaşık iki kata kadar daha fazla olabilmektedir. Bu nedenlerden dolayı dizel motorların parçaları, benzinli motora (atmosferik) kıyasla daha ağırdır ve daha dayanıklı olmak zorundadır.

Dizel motorlar, bakımları düzgün yapıldığı taktirde genellikle 500 bin km boyunca rektefe istemeden kullanılabilir.

Atmosferik benzinli motorlar için 1 milyon km gibi bir ömür biçilir. Bu km’yi görebilmek için yine bakımların aksatmadan yapılması ve motorun fazla zorlanmaması gerekir.

Son dönemlerde atmosferik motorlardaki düşük verim ve performans sorununu giderebilmek için benzinli motorlar da turbo sayesinde yüksek basınçta tasarlamaya başlanmıştır.  Otomobil piyasasında TSI, THP, TFSI gibi genellikle T harfi ile başlayan kısaltmalar ile rekabet içerisinde olan bu benzinli motorların ömrünün, atmosferik benzinli motorlara göre daha az olacağı öngörülmektedir.

Özetlemek gerekirse en uzun ömürlü motor olarak atmosferik benzinli motorları göstermek hatalı olmayacaktır. Bunun ardından çalışma koşulları ve tasarımları dikkate alınarak dizel ve turbo benzinli motorlar gelmektedir.

Yeni geliştirilmeye başlanan elektrikli motorlardan da bahsedecek olursak elektrik motorların ömrü de 1 milyon km olacak şekilde tasarlanmıştır. Ancak, bu otomobillerde motordan ziyade batarya sistemi ömrü belirleyicidir.

Otomobillere fabrika çıkışı haricinde orijinal olmayan bir donanım eklediğinizde genellikle pek çok sorun ile karşılaşabilirsiniz. Örneğin yeterli standartta montajı yapılmayan basit bir LED şerit veya araç kamerası park esnasında yangına sebep olabilir. Bundan dolayı mümkün olduğunca yan sanayi veya OEM parçalardan kaçınarak orijinal parçaları tercih etmek bu ve buna benzer istemeyen hadiselerin yaşanmasının önüne geçecektir.

Fabrika çıkışı montajlı halde gelen modellerin aksine otomobiller genellikle LPG’ye uygun olarak tasarlanmazlar. Dolayısıyla özellikle yakıt sistemi için yapılan bu köklü değişim istemeyen sonuçlara yol açabilir. Günümüzde bu uyum sorunlarını ortadan kaldırabilmek için aracın verilerini okuyarak yakıt karışımı ve diğer parametreleri otomatik olarak ayarlayabilen LPG kitleri mevcut olsa da LPG dönüşümünün önüne bir başka önemli engel çıkmıştır.

Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu ülkelerinde benzinin litre fiyatı, üretimdeki evrensel rekabeti sağlamak amacıyla, ülkemize göre oldukça düşüktür. Dolayısıyla buradaki otomotiv üreticileri, motorlar üzerindeki Ar-Ge çalışmalarını ve hesaplamalarını, yakıt olarak benzini dikkate alarak yapmışlardır. Bu sayede benzinli motorların verimi her yeni tasarımda artırılmıştır.

Benzinli motorlar git gide daha az yakıt tüketerek daha performanslı hale gelmesine rağmen bu hafifletilmiş parçalar, LPG’nin yanma tepkimesi sonucunda ortaya çıkarttığı, benzine göre daha yüksek olan, ısı enerjisi nedeniyle daha çabuk deformasyona uğramaktadır. Dolayısıyla LPG dönüşümünün kârlılık hesabında giderler kısmına, aşınan bu parçaların daha güçlü olanlarıyla değişim maliyetini de eklemek gerekecektir.

Yüksek enerjili LPG motor içerisinde yanarken zaten gaz fazında olduğu için buharlaşma ve bu sayede soğutma yapamayacaktır ve bu da ilk olarak subaplarda deformasyona sebep olacaktır. Her ne kadar subapları serin tutabilmek için yağlı sistem LPG veya sıvı sistem LPG kitleri mevcut olsa da bu kitler hem karmaşık bir sistemi beraberinde getirmekte hem de maliyetleri yüksek olmaktadır. Maliyetler yükselince de amortisman süresi uzadığı için tercih edilmemektedir. Bu karmaşık LPG sistemleri yerine klasik versiyonu kullanarak, motordaki subapları, güçlendirilmiş (forged) olan eşdeğerleri ile değiştirmek bir seçenek olabilir ancak yine denklemin LPG tarafına 2 ila 15 bin TL aralığındaki masrafları ve orijinal motor tasarımından uzaklaşmanın risklerini eklemek gerekir.

LPG dönüşümüne bir darbe de sigorta ve kasko cephesinden olmuştur. Aracınızda LPG varsa fakat sigorta poliçesinde bu durum belirtilmemişse, olası bir yangın durumunda ödeme alma konusunda sorun yaşayabilirsiniz. Ayrıca LPG dönüşümünden sonra muayeneye girmeniz ve LPG deposunun son kullanma tarihi dolduğunda yenilemeniz gerekmektedir. Bu süreçlerin tamamı yine masraf olarak eklenecektir.

Özetle yakıt masrafından kaçınmak isterken düzgün yapılmayan bir montaj ve tasarım uyumsuzluklarından dolayı aracın orijinalliğini bozup değerini düşürmek kulağa pek mantıklı gelmemektedir. Benzini koyup bakımdan bakıma kaputu açmak daha az aksiyon içeren ve rasyonel bir seçim olarak görünmektedir.

Binek otomobiller için yakıt tüketimi, karbondioksit ve diğer zararlı emisyon değerleri 1980’lerde tasarlanıp 1992’de yürürlüğe giren NEDC (New European Driving Cycle-Yeni Avrupa Sürüş Çevrimi) standardı gereği teorik sürüş baz alınarak hesaplanıyordu. Avrupa Birliği bu testlerin yetersiz olduğuna karar verdi.

2017’de WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure-Küresel Uyumlu Hafif Araç Test Prosedürü) ile gerçeğe daha yakın sürüş profilleri baz alınarak yapılan testlerle daha gerçekçi sonuçlar alınmaya başlanmıştır.

WLTP yakıt tüketimi ve emisyon testleri; 23 ˚C hava sıcaklığı, dört dinamik sürüş profili (%52 şehir içi, %48 şehir dışı), 23,25 km mesafe, 46,5 km/sa ortalama hız, 30 dakika sürüş süresi, 131 km/sa maksimum hız ve araca uygun vites seçimi ile yapılmaktadır.

Bu veriler her ne kadar gerçek hayat koşulları için oluşturulmuş olsa da çoğunlukla kullanım sonucu oluşan değerlerin altında kalmakta ve gerçeklik payı azalmaktadır. Çünkü laboratuvar testlerinde kullanılan yol, trafik, hava sıcaklığı, yakıt kalitesi değerleri her zaman standart değerlerdedir.

Hava koşullarının ağırlaşması, bir römorkun çekilmesi, rakımı yüksek yerlerde yapılan sürüşler, yakıt kalitesinin standartların altında kalması gibi faktörler yakıt tüketimini arttırmaktadır.

Araç yakıt tüketim bilgilerinde, şehir içi, şehir dışı ve bu iki değerin ortalaması alınarak elde edilen karma tüketim bilgisi 100 km’de tüketilen yakıtın litre cinsinden bilgisi ile verilmektedir.

Basitçe yakıt tüketimi hesabı yapmak istiyorsanız bunu bir örnekle açıklayalım. Yakıt aldığınız zaman aracınızın kilometre sayacında yazan değeri ve ne kadar yakıt aldığınızı not edin.

Öncelikle aracınızın deposunu tamamen doldurun. km sayacını kontrol edin ve burada gördüğünüz değeri not alın. Seyahatiniz sonrasında deponuzu tekrar doldurun ve hem km sayacındaki değeri hem de aldığınız yakıt miktarını not alın. Son aldığınız yakıt miktarı KM sayacındaki fark için harcadığınız yakıt miktarıdır.

Örneğin aracınızın deposunu 50.000 km’de tamamen doldurdunuz. 51.200 km’de düşük yakıt seviyesi uyarı ışığı yandı ve aracınızın deposunu tekrar doldurdunuz. Bu dolumda aracınız litresi 6,17 TL olan motorinden toplam 280 TL’lik (45,38 litre) yakıt aldı. Bu durumda aracınız 1.200 km’de 45,38 litre yakıt tüketmiş, bu da size 280 TL’ye mâl olmuş demektir. Aşağıdaki hesaplamalar yardımıyla aracın 1 km’de kaç kuruş ve 100 km’de kaç litre yakıt harcadığı kolayca bulunabilir.

280 TL/1.200 km = 0,23 TL/km
45,38 lt/1.200 km = 0,0378 lt/km
0,0378 lt*100 = 3,78 lt

Bu hesaplamalar neticesinde aracınız 100 km’de 3,78 lt, 1 km’de 28 kuruş yakıt tüketiyor demektir.

Bir istatistik çalışmasına göre toplam akaryakıt istasyonu sayısına göre Avrupa ülkeleri arasında yapılan sıralamada İtalya ve Almanya’dan sonra 3. sıraya yerleşen Türkiye’de toplam 13.178 istasyon bulunmaktadır.

Tüketicilerin seçim kriterleri sadece akaryakıtla ilgili olmamakla birlikte istasyonların sunduğu hizmetlerde ön plana çıkmaktadır. Bu kriterler arasında akaryakıt firmasının markası, yakıtların araç performanslarına etkisi, çevreye verdiği zarar, fiyatlar, ödeme çeşitliliği, satışı teşvik edici indirimler, istasyonda sunulan teknik-sosyal hizmetler ve hizmet kalitesi, çalışan personeller, markanın çevresel sorumluluk bilinci gibi unsurlar dikkat çekmektedir. Farklı istatistik kuruluşları tarafından yapılan müşteri memnuniyet araştırmalarına göre BP, OPET, Petrol Ofisi, Shell ve Total en çok tercih edilen akaryakıt istasyonlarıdır.

Akaryakıt istasyonlarını kullanan müşteriler istasyonlarda marketlerdeki ürün çeşitliliğine de dikkat etmektedir. Örnek olarak uzun yol sürücüleri yolda dinç kalabilmek için kahve gibi kafein içeren ürünleri sıklıkla tüketmektedir. Bu talebi karşılamak için ünlü kahve zincirlerinin isim hakkını kullanarak satış yapan istasyonlar daha da tercih edilesi olmaktadır.

BP (Beyond Petroleum), 1908 yılında Anglo-Persian Oil Company olarak merkezi Birleşik Krallık’ta kurulmuştur. Türkiye’de 1912 yılında Lion & Sun ve Palm Tree markalarını tescil ettirdi. 1949 yılına kadar Steaua Romana adıyla faaliyet sürdürdü ve 1957 yılında bp Petrolleri Anonim Şirketi markasıyla günümüzde 700 üzerinde istasyona ulaşan kapasitesiyle hizmet vermeye devam etmektedir.

OPET, Fikret Öztürk ve Nurten Öztürk’ün kurduğu Öztürkler Petrol 1992 yılında OPET adını alır ve Türkiye genelinde birçok istasyon açar. OPET, Türkiye’ye 98 oktan kurşunsuz benzini ilk getiren bir markadır. OPET istasyon sayısı SUNPET ile birlikte toplam 1.675’tir.

Petrol Ofisi, 1941 yılında Ankara’da kamu kuruluşu olarak kurulmuştur. Logosunda Türk mitolojisinde yer alan dişi kurt Asena figürü bulunmaktadır. 2000 yılında özelleştirilen Petrol Ofisi günümüzde 1.800 akaryakıt istasyonuyla hizmet vermektedir.

Shell, İngilizce’de kabuk anlamına gelmektedir. Merkezi Birleşik Krallık’ta olan Marcus Samuel and Company şirketi deniz kabuğu ticareti ile ithalat ihracat işine başlamıştır. 1891’de Uzak Doğu’ya sevk edilen gazyağının ticari markası Shell olarak tanınmıştır. Türkiye’de 1923’ten beri faaliyet gösteren şirket günümüzde Shell&Turcas Petrol A.Ş ismiyle 1.000’i aşan istasyon kapasitesiyle hizmet vermektedir.

Total, 1924 yılında Compagnie française des pétroles (CFP) adıyla Fransa’da kurulmuştur. 1991’de Total olarak isim değişikliğine gidilmiştir. Türkiye’de 1992’den beri hizmet veren Total, Mart 2020 tarihinde OYAK bünyesine katılarak Güzel Enerji Akaryakıt A. Ş. yeni adıyla 500’ü aşkın akaryakıt istasyonu ile ülkemizde 5. büyük akaryakıt şirketi olarak hizmet vermektedir.

Akaryakıt şirketleri yakıt çeşitleri üzerinde Ar-Ge çalışmaları yapmakta ve ürünlerini rakip şirketlerden farklılaştırmaya çalışmaktadırlar. BP, ACTIVE technology formüllü akaryakıtlarıyla motordaki kurumları temizleyerek beklenmedik motor bakım ihtimallerini azalttığı ve yakıtın verimli bir yanmaya uğradığını çeşitli testlerle tescillemiştir. BP’nin katkılı motorin yakıtı Ultimate Euro Dizel ile bir depoda 59 km’ye varan daha uzun mesafe ile diğer akaryakıtlara göre fark yaratmaktadır.

OPET, yakıt güvence sistemi ile Ford, Fiat, Alfa Romeo, Jeep ve Lancia kullanıcılarına garanti süreleri boyunca araçlarında akaryakıtla ilgili bir problem oluştuğunda tüm maliyetleri ücretsiz olarak karşılayacağını taahhüt etmektedir. Gerçekleştirdiği sosyal sorumluluk çalışmalarıyla öncü olan OPET, 2000 yılından beri sürdürdüğü Temiz Tuvalet Kampanyası ile müşterilerin tercihleri açısından en önde yer almaktadır. 2020 yılında OPET, Brand Finance değerlendirme kuruluşu tarafından Türkiye akaryakıt dağıtım sektörünün en değerli ve en güçlü markası olmaya hak kazanmıştır.

Shell’in inovasyon çalışmaları kapsamında Eco-marathon yarışması her yıl düzenlenmekte ve 16-25 yaş aralığındaki gençlere yönelik yarışmada ürettikleri araçlarla 1 litre yakıt ya da 1 kWh enerji ile en fazla mesafeyi kat edenler ödüllendirilmektedir. Türkiye’de düzenlenen yarışmalarda 1145 km/lt yakıt tüketimi ile Özel Kasımoğlu Coşkun Fen Lisesi birinciliği elinde bulundururken, ikincilik 1078 km/lt ile Boğaziçi Üniversitesi’nindir.

Beş büyük akaryakıt firmasının 30.07.2020 tarihli güncel akaryakıt fiyatları karşılaştırıldığında tüm şirketlerde katkısız Kurşunsuz 95 Oktan Benzin fiyatı 6,44 TL/lt, katkılı Kurşunsuz 95 Oktan Benzin ise 6,48 TL/lt’dir. Katkısız motorin tüm şirketlerde 5,97 TL/lt,  katkılı en ucuz ise Total’de 6,0 TL/lt’dir. En ucuz otogaz ise yine Total’de 3.92 TL/lt’dir.