Yakıt fiyatlarının yüksek olması nedeniyle LPG’ye yönelen tüketiciler için cevaplayacak olursak, şüphesiz kışın en avantajlı olanlar LPG kullanıcılarıdır. LPG, bütan ve propan karışımından oluşur ve bütanın donma noktası -140 °C iken propanın donma noktası ise -188 °C’dir. Bu nedenle dünyanın en soğuk yeri Antartika’nın Vostok şehrine bile gitseniz araç LPG’ye geçtikten sonra -90 °C’de dahi yakıt donmadan çalışacaktır.

Yakıtın Donmaması İçin Ne Yapmak Gerekir?

İklimi soğuk bir şehirde yaşıyorsanız verilebilecek en önemli tavsiye benzinli araç tercih etmek olacaktır. Günümüzde dizel araçlar kadar tasarruflu olmaya başlayan benzinli araçlar sert kış şartlarında daha stabil çalışmaktadır. Dizel araç tercih etmek bir zorunluluksa, kapalı garaja aracı park ederek veya dizel tank ısıtıcı ekipmanı olan araçları tercih ederek yakıtın donması engellenebilir. Deponun dolu olması da donma konusunda zaman kazandıracaktır bu nedenle kış aylarında olabildiğince dolu depo ile aracı park etmek yakıtın tamamen donmasını önleyebilir.

Bazı istasyonlarda satılan Diesel Antifreeze yakıt katkılarını kullanmak yakıtın donma noktasını düşüreceğinden donma riskini azaltır. Dizele belli bir miktar benzin karıştırmak veya bir miktar gazyağı eklemek gibi işlemler modern common-rail motorlarda geri dönülemez arızalara yol açabilir.

Yakıt tankının veya motorun altında ateş yakarak ısıtmaya çalışmak yapılabilecek en tehlikeli yöntemdir.

Yakıt Donduysa Ne Yapmak Gerekir?

Çekici ile aracı kapalı garaj veya boya fırını gibi yerlere getirmek yada en basit ve masrafsız çözüm olarak havanın ısınmasını beklemek gerekir. Eğer acilen aracı çalıştırmanız gerekiyorsa, en yakın istasyondan mazot edinip güvenli bir şekilde bir miktar ısıtarak (mazot dolu bidonun dışını sıcak su ile temas ettirerek) depoya dökmek veya mazot filtresine sıcaklık uygulamak sorunu hızlıca çözecektir.

Dizel araçlarda marş basmadan önce kontağı birkaç kez açıp kapatmak kızdırma bujilerinin mazotu yanabilecek seviyeye getirmesine yardımcı olacaktır. Araç harekete geçtikten bir süre sonra yakıt sürekli olarak pompadan geçtiği için donma riski azalacaktır.

MAF sensörünü ve yakıt filtresini kış gelmeden önce temizletmek veya değiştirmek de fayda sağlayacaktır.

Yakıt tüketimini azaltmak için dikkat edilmesi gereken özellikle 2 konu vardır. Bunlar, aracın bakımlarının zamanında yapılmış olması ve düşük devirli, ileri görüşlü, araç tasarımına uygun sürüş tekniğinin uygulanmasıdır.

Her makinede olduğu gibi bakımın zamanında ve uygun parçalar ile yapılmış olması sürtünmeyi ve buna bağlı olarak aşınmayı en aza indirecek ve motorun daha verimli olmasını sağlayacaktır. Eskiyen bir motor yağı, yeterli yağlamayı sağlayamayabilir ve yükselen sıcaklık nedeniyle conta yanmasına kadar uzanan sorunlar ile birlikte sürtünmenin artmasına ve motorun verimsiz çalışmasına yol açar. Bu nedenle aracın bakımının düzgün yapılması motorun daha verimli olarak güç üretebilmesini ve bu sayede daha tasarruflu olmasını sağlayan temel etmendir.

Bununla birlikte yakıt tüketimine etki eden en önemli konulardan ikincisi ise sürüş alışkanlığıdır. Frene basılan her anda depodaki yakıtın yere döküldüğü düşünelim. Bu nedenle metreler önceden gaz pedalını bırakıp yavaşlamak ile lambaya çok yakınken birden yavaşlamak arasındaki tek fark yakıt tasarrufu olacaktır. Hızlı gidildiği taktirde lambaya erken varılacak araç tamamen duracak ve tekrar hızlanabilmek için daha fazla yakıta ihtiyaç duyulacaktır. Daha geriden gaz pedalını bırakan araç ise bir miktar motor kompresyonunda giderek yakıt tüketmeden ilerleyecek ve ışığa ulaşması daha uzun sürdüğü için ışığın yeşile dönmesiyle sıfırdan hızlanmak yerine belli bir hızda hızlanarak yola devam edecektir. Bu örnek genişletilebilir. Hızlı veya yavaş seyreden trafikte de ileriyi izleyerek ve yeterli takip mesafesi bırakarak seyretmek dur kalklardaki enerji kaybını azaltacak ve ileri görüşlü sürüş tekniğini alışkanlık haline getirmeyi sağlayacaktır. Bu sayede hem daha tasarruflu hem de yeterli takip mesafesi bırakıldığı için daha güvenli bir yolculuk gerçekleşmiş olur.

Freni olabildiğince az kullanarak tasarrufu sağladıktan sonra dikkat edilecek bir diğer alışkanlık ise aracı tasarlanan hız limitlerinde kullanmaktır. Her araç farklı karakteristiğe sahiptir ve birden fazla etmen yakıt tüketimini belirler. Bunların başında vites oranları gelir. Eğer araçta kısa araklıklı bir vites sistemi varsa araç her viteste performanslı hissettirir ancak son vitese geçildiğinde optimum hız düşük kalabilir. Genellikle küçük motorlu A veya B sınıfı araçlarda 100 – 110 km/h hızın üzerinde motor yüksek devirde çalışır ve bu nedenle tüketim daha büyük motorlu ve geniş aralıklı şanzımana sahip otomobillere göre yüksek olabilir. Bu nedenle otomobili iyi tanıyıp tasarım ölçütlerine göre seyir hızını belirlemek yakıt tasarrufunu önemli ölçüde etkileyecektir.

Bir diğer unsur ise araca etki eden kuvvetler ile ilgilidir. Seyir halindeyken araca, motorun kazandırdığı kuvvetin tersi yönde bir sürtünme kuvveti etki eder. Sürtünme kuvvetini belirleyen en önemli faktör aracın boyutları, üzerindeki aksesuarlar (port bagaj, spoiler vb.), lastikler ve yük durumudur. Bu nedenle yakıt tasarrufu sağlanılmak isteniyorsa araçtaki gereksiz ağırlıkların azaltılması, eğer kullanılmıyorsa port bagajın sökülmesi ve mevsimine göre lastik değişiminin yapılması, tırlarda dorseye uygun rüzgarlığın takılması önemli ölçüde tasarruf sağlayacaktır.

Özetle bakımları zamanında yapılmış ve yüklerinden arındırılmış bir araç ile yumuşak sürüşün alışkanlık haline gelmesi halinde otomatik olarak yol bilgisayarındaki tüketim verisi azalacaktır.

Binek otomobiller için yakıt tüketimi, karbondioksit ve diğer zararlı emisyon değerleri 1980’lerde tasarlanıp 1992’de yürürlüğe giren NEDC (New European Driving Cycle-Yeni Avrupa Sürüş Çevrimi) standardı gereği teorik sürüş baz alınarak hesaplanıyordu. Avrupa Birliği bu testlerin yetersiz olduğuna karar verdi.

2017’de WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure-Küresel Uyumlu Hafif Araç Test Prosedürü) ile gerçeğe daha yakın sürüş profilleri baz alınarak yapılan testlerle daha gerçekçi sonuçlar alınmaya başlanmıştır.

WLTP yakıt tüketimi ve emisyon testleri; 23 ˚C hava sıcaklığı, dört dinamik sürüş profili (%52 şehir içi, %48 şehir dışı), 23,25 km mesafe, 46,5 km/sa ortalama hız, 30 dakika sürüş süresi, 131 km/sa maksimum hız ve araca uygun vites seçimi ile yapılmaktadır.

Bu veriler her ne kadar gerçek hayat koşulları için oluşturulmuş olsa da çoğunlukla kullanım sonucu oluşan değerlerin altında kalmakta ve gerçeklik payı azalmaktadır. Çünkü laboratuvar testlerinde kullanılan yol, trafik, hava sıcaklığı, yakıt kalitesi değerleri her zaman standart değerlerdedir.

Hava koşullarının ağırlaşması, bir römorkun çekilmesi, rakımı yüksek yerlerde yapılan sürüşler, yakıt kalitesinin standartların altında kalması gibi faktörler yakıt tüketimini arttırmaktadır.

Araç yakıt tüketim bilgilerinde, şehir içi, şehir dışı ve bu iki değerin ortalaması alınarak elde edilen karma tüketim bilgisi 100 km’de tüketilen yakıtın litre cinsinden bilgisi ile verilmektedir.

Basitçe yakıt tüketimi hesabı yapmak istiyorsanız bunu bir örnekle açıklayalım. Yakıt aldığınız zaman aracınızın kilometre sayacında yazan değeri ve ne kadar yakıt aldığınızı not edin.

Öncelikle aracınızın deposunu tamamen doldurun. km sayacını kontrol edin ve burada gördüğünüz değeri not alın. Seyahatiniz sonrasında deponuzu tekrar doldurun ve hem km sayacındaki değeri hem de aldığınız yakıt miktarını not alın. Son aldığınız yakıt miktarı KM sayacındaki fark için harcadığınız yakıt miktarıdır.

Örneğin aracınızın deposunu 50.000 km’de tamamen doldurdunuz. 51.200 km’de düşük yakıt seviyesi uyarı ışığı yandı ve aracınızın deposunu tekrar doldurdunuz. Bu dolumda aracınız litresi 6,17 TL olan motorinden toplam 280 TL’lik (45,38 litre) yakıt aldı. Bu durumda aracınız 1.200 km’de 45,38 litre yakıt tüketmiş, bu da size 280 TL’ye mâl olmuş demektir. Aşağıdaki hesaplamalar yardımıyla aracın 1 km’de kaç kuruş ve 100 km’de kaç litre yakıt harcadığı kolayca bulunabilir.

280 TL/1.200 km = 0,23 TL/km
45,38 lt/1.200 km = 0,0378 lt/km
0,0378 lt*100 = 3,78 lt

Bu hesaplamalar neticesinde aracınız 100 km’de 3,78 lt, 1 km’de 28 kuruş yakıt tüketiyor demektir.

Bir istatistik çalışmasına göre toplam akaryakıt istasyonu sayısına göre Avrupa ülkeleri arasında yapılan sıralamada İtalya ve Almanya’dan sonra 3. sıraya yerleşen Türkiye’de toplam 13.178 istasyon bulunmaktadır.

Tüketicilerin seçim kriterleri sadece akaryakıtla ilgili olmamakla birlikte istasyonların sunduğu hizmetlerde ön plana çıkmaktadır. Bu kriterler arasında akaryakıt firmasının markası, yakıtların araç performanslarına etkisi, çevreye verdiği zarar, fiyatlar, ödeme çeşitliliği, satışı teşvik edici indirimler, istasyonda sunulan teknik-sosyal hizmetler ve hizmet kalitesi, çalışan personeller, markanın çevresel sorumluluk bilinci gibi unsurlar dikkat çekmektedir. Farklı istatistik kuruluşları tarafından yapılan müşteri memnuniyet araştırmalarına göre BP, OPET, Petrol Ofisi, Shell ve Total en çok tercih edilen akaryakıt istasyonlarıdır.

Akaryakıt istasyonlarını kullanan müşteriler istasyonlarda marketlerdeki ürün çeşitliliğine de dikkat etmektedir. Örnek olarak uzun yol sürücüleri yolda dinç kalabilmek için kahve gibi kafein içeren ürünleri sıklıkla tüketmektedir. Bu talebi karşılamak için ünlü kahve zincirlerinin isim hakkını kullanarak satış yapan istasyonlar daha da tercih edilesi olmaktadır.

BP (Beyond Petroleum), 1908 yılında Anglo-Persian Oil Company olarak merkezi Birleşik Krallık’ta kurulmuştur. Türkiye’de 1912 yılında Lion & Sun ve Palm Tree markalarını tescil ettirdi. 1949 yılına kadar Steaua Romana adıyla faaliyet sürdürdü ve 1957 yılında bp Petrolleri Anonim Şirketi markasıyla günümüzde 700 üzerinde istasyona ulaşan kapasitesiyle hizmet vermeye devam etmektedir.

OPET, Fikret Öztürk ve Nurten Öztürk’ün kurduğu Öztürkler Petrol 1992 yılında OPET adını alır ve Türkiye genelinde birçok istasyon açar. OPET, Türkiye’ye 98 oktan kurşunsuz benzini ilk getiren bir markadır. OPET istasyon sayısı SUNPET ile birlikte toplam 1.675’tir.

Petrol Ofisi, 1941 yılında Ankara’da kamu kuruluşu olarak kurulmuştur. Logosunda Türk mitolojisinde yer alan dişi kurt Asena figürü bulunmaktadır. 2000 yılında özelleştirilen Petrol Ofisi günümüzde 1.800 akaryakıt istasyonuyla hizmet vermektedir.

Shell, İngilizce’de kabuk anlamına gelmektedir. Merkezi Birleşik Krallık’ta olan Marcus Samuel and Company şirketi deniz kabuğu ticareti ile ithalat ihracat işine başlamıştır. 1891’de Uzak Doğu’ya sevk edilen gazyağının ticari markası Shell olarak tanınmıştır. Türkiye’de 1923’ten beri faaliyet gösteren şirket günümüzde Shell&Turcas Petrol A.Ş ismiyle 1.000’i aşan istasyon kapasitesiyle hizmet vermektedir.

Total, 1924 yılında Compagnie française des pétroles (CFP) adıyla Fransa’da kurulmuştur. 1991’de Total olarak isim değişikliğine gidilmiştir. Türkiye’de 1992’den beri hizmet veren Total, Mart 2020 tarihinde OYAK bünyesine katılarak Güzel Enerji Akaryakıt A. Ş. yeni adıyla 500’ü aşkın akaryakıt istasyonu ile ülkemizde 5. büyük akaryakıt şirketi olarak hizmet vermektedir.

Akaryakıt şirketleri yakıt çeşitleri üzerinde Ar-Ge çalışmaları yapmakta ve ürünlerini rakip şirketlerden farklılaştırmaya çalışmaktadırlar. BP, ACTIVE technology formüllü akaryakıtlarıyla motordaki kurumları temizleyerek beklenmedik motor bakım ihtimallerini azalttığı ve yakıtın verimli bir yanmaya uğradığını çeşitli testlerle tescillemiştir. BP’nin katkılı motorin yakıtı Ultimate Euro Dizel ile bir depoda 59 km’ye varan daha uzun mesafe ile diğer akaryakıtlara göre fark yaratmaktadır.

OPET, yakıt güvence sistemi ile Ford, Fiat, Alfa Romeo, Jeep ve Lancia kullanıcılarına garanti süreleri boyunca araçlarında akaryakıtla ilgili bir problem oluştuğunda tüm maliyetleri ücretsiz olarak karşılayacağını taahhüt etmektedir. Gerçekleştirdiği sosyal sorumluluk çalışmalarıyla öncü olan OPET, 2000 yılından beri sürdürdüğü Temiz Tuvalet Kampanyası ile müşterilerin tercihleri açısından en önde yer almaktadır. 2020 yılında OPET, Brand Finance değerlendirme kuruluşu tarafından Türkiye akaryakıt dağıtım sektörünün en değerli ve en güçlü markası olmaya hak kazanmıştır.

Shell’in inovasyon çalışmaları kapsamında Eco-marathon yarışması her yıl düzenlenmekte ve 16-25 yaş aralığındaki gençlere yönelik yarışmada ürettikleri araçlarla 1 litre yakıt ya da 1 kWh enerji ile en fazla mesafeyi kat edenler ödüllendirilmektedir. Türkiye’de düzenlenen yarışmalarda 1145 km/lt yakıt tüketimi ile Özel Kasımoğlu Coşkun Fen Lisesi birinciliği elinde bulundururken, ikincilik 1078 km/lt ile Boğaziçi Üniversitesi’nindir.

Beş büyük akaryakıt firmasının 30.07.2020 tarihli güncel akaryakıt fiyatları karşılaştırıldığında tüm şirketlerde katkısız Kurşunsuz 95 Oktan Benzin fiyatı 6,44 TL/lt, katkılı Kurşunsuz 95 Oktan Benzin ise 6,48 TL/lt’dir. Katkısız motorin tüm şirketlerde 5,97 TL/lt,  katkılı en ucuz ise Total’de 6,0 TL/lt’dir. En ucuz otogaz ise yine Total’de 3.92 TL/lt’dir.