Otomobil fiyatlarında görülen son artışla orta sınıf otomobillerin fiyatları 300 bin TL seviyesinin üzerine çıkarken BMW, Mercedes, Audi gibi premium araçlar için 1 milyon TL ve üzeri fiyatlar normal karşılanmaya başlandı.

Ülkemizde hayli popüler modellerden biri olan BMW 3 serisi, tasarım paketine göre 789 bin TL ile 857 bin TL arasında alıcı buluyor. BMW 3 serisinin en çok tercih edilen M Sport tasarım paketi fiyat listesinde 857 bin TL olarak sergileniyor. Aynı araç, 2021 yılının Ağustos ayında 776 bin TL’ye satılırken, bu rakam Eylül ayında 792 bin TL, Ekim ayında 816 bin TL olarak güncellendi. Ekim ayında yapılan ikinci zamla birlikte fiyatı 857 bin TL’ye ulaştı.

BMW 320i Sedan M Sport Fiyat Geçmişi

13.08.2021: 776.600 TL | 77.350 Euro (Euro=10,04 TL)
29.09.2021: 792.200 TL 🔺%2 | 76.690 Euro (Euro=10,33 TL)
16.10.2021: 816.000 TL 🔺%3 | 76.333 Euro (Euro=10,69 TL)
24.10.2021: 857.000 TL 🔺%5 | 76.720 Euro (Euro=11,17 TL)

Fiyatlar yükselse de araçlara olan talep azalmıyor. Öyle ki yüzbinlerce lira ödeme yapsanız bile aracı bulmak zor olabiliyor. Aracı bulduğunuzda ise teslim süresi 2 aya kadar uzayabiliyor. Bu süre içerisinde fiyat sabitleme garantisi sunulmuyor.

Renault Clio’nun Joy ve Touch paketli araçlarında geçtiğimiz aya göre ortalama yüzde 2’lik bir fiyat artışı görülürken, en dolu donanımı olan Icon pakette artış yüzde 22,5 seviyesinde gerçekleşti. Bu oranda artışın sebebi ise aracın vergisiz satış fiyatının 130 Bin TL sınırını aşması oldu. Vergisiz satış fiyatı 130 Bin TL’ye kadar olan araçlarda ÖTV oranı yüzde 50 olarak uygulanırken, 130 Bin TL’nin üstündeki araçlarda ÖTV oranı yüzde 80’e çıkıyor.

Türkiye’nin en çok satan ikinci otomobili Clio, 12 Şubat 2020 tarihinde Türkiye pazarında satışa sunulmuştu. O dönemde Icon donanımının liste fiyatı 159 Bin TL’ydi. Clio’nun liste fiyatı Mart, Nisan ve Mayıs aylarında sırasıyla 216 Bin TL, 227 Bin TL ve 278 Bin TL olarak açıklandı.

Yeni fiyat listesi sıfır otomobil almayı erteleyenleri üzdü. Renault Clio’nun en çok ilgi gören donanımı Icon paketiydi. Bu pakette görülen yüksek artış, ilginin diğer donanımlara kaymasına neden olabilir. Döviz kurunun artmasıyla birlikte diğer donanım paketleri de ÖTV sınırını aşarak yüksek ÖTV oranına tabi tutulabilir.

Tablo 1. Renault Clio Fiyat Listesi (5 Mayıs 2021)

Garantili bir araç sahibi olmak, aracın hareket halinde ya da durağan vaziyette herhangi bir parçasında oluşabilecek problemlere karşı maddi güvence sağlamaktadır.

Araçlar, çok sayıda parçanın hem mekanik hem de elektriksel olarak bir araya gelmesiyle oluşan yapılardır. Tüm araç gruplarında, üretim kaynaklı, montajda ya da malzemelerdeki kronik sorunlar ile kullanım koşullarına bağlı değişken sebeplerle farklı noktalarda arızalar meydana gelebilmektedir.

Garanti şartlarının geçerli olması için aracın tüm bakımlarının zamanında yapılmış olması, onarım işlemleri ve araç aksesuarlarının takılması sökülmesi işlemlerinin yetkili servisler tarafından yapılması gerekmektedir. Üreticiler kullanıcı hatası kaynaklı olmayan tüm bu sorunları ücretsiz bir şekilde çözüme ulaştıracağını tüketiciye taahhüt etmektedir.

Garanti süreleri veya kilometre sınırları ne kadar fazla olursa, olası problemlerin yetkili servislerde ücretsiz çözümü için kullanıcıya olumlu fayda sağlayacağından önemli bir parametredir. Ayrıca bazı markalar ek ücretlerle garanti sürelerini uzatmayı da kullanıcılara teklif etmektedir.

Garanti Belgesi Yönetmeliği gereğince taşıtlar için asgari limitler şu şekildedir;

• Binek otomobil, 2 yıl veya 60.000 km
• Kamyonet, 2 yıl veya 100.000 km
• Motosiklet, 2 yıl veya 30.000 km
• ATV araçları, 2 yıl veya 30.000 km
• Motorlu bisiklet, 2 yıl
• Motorlu scooter, 2 yıl
• Deniz motosikleti, 2 yıl
• Yat, 2 yıl
• Kar motosikleti, 2 yıl
• Bisiklet, 2 yıl
• Elektrikli kaykay, 2 yıl
• Çocuklar için akülü araç, 2 yıl
• Karavan, 2 yıl

Yönetmelik gereği belirtilen asgari limitlere göre garanti süresi, hangisi önce dolarsa o şarta bakılarak geçerli olmaktadır. Tüketici, ücretsiz onarım isteme hakkına sahiptir. Bu kapsamda garantili bir aracın kullanım hatası olmadan meydana gelen bir sorun halinde ücretsiz bir şekilde tamiri mümkün olmaktadır.

Parça değişimi, işçilik masrafı ya da herhangi bir ad altında ücret alınmadan, sorumluluk sahipleri olan satıcı, üretici ve ithalatçı taraflarından birinden bu hak talep edilebilir.

Markalara göre sıfır km bazı araçların güncel garanti süreleri veya kilometre sınırları markaların internet sitelerindeki kaynaklardan edinilen verilere göre Tablo 1’de verilmiştir.

Tablo 1. Markaların garanti süreleri

Tablo 1’de verilen garanti süreleri markaların içten yanmalı motorlu araçları için oluşturulmuştur. Plug-in hibrit ve tamamen elektrikli araçların, genellikle 8 yıla kadar çıkabilen çok daha uzun garanti sürelerinin olduğu görülmektedir.

Garanti süreleri yorumlandığında kullanıcı açısından en yararlı garanti 4 yıl ve sınırsız km ile Mercedes-Benz tarafından sağlandığı, 6 yıl 150.000 km ile Honda, 5 yıl 150.000 km ile Mazda ve 5 yıl 100.000 km ile Hyundai ve Mitsubishi markaları sırasıyla garanti sürelerine sahiptir. Alfa Romeo markası ise sadece yasal yönetmelik kapsamındaki 2 yıl 60.000 km garanti süresi ile hayal kırıklığına uğratmıştır.

Döviz kurlarındaki gerileme sıfır ve ikinci el otomobil piyasasında etkisini göstermeye başladı. Geçtiğimiz aylarda ikinci el araç fiyatlarında yüzde 10-20 aralığında düşüşler görülmüştü. Döviz kurundaki düşüş uzun vadeli olacağının sinyalini verince sıfır otomobil fiyatlarında da güncellemeler yapılmaya başlandı.

En büyük hamle ise Toyota Türkiye’den geldi. Toyota Türkiye, 2021 model yılı bir çok araçta yüzde 10’un üzerinde indirime gitti. Üstelik 12 aya kadar 0 faiz oranıyla kredi desteği veriliyor. En dikkat çekici indirim ise Toyota Corolla’nın manuel vitesli 1.5 Vision ve otomatik vitesli 1.5 Vision Multidrive S versiyonlarında gerçekleşti.

Kampanyalı araçların stoklarla sınırlı olması, bayilere kısa sürede yoğun bir talep oluşmasına neden oldu. Toyota ise buna karşın tüm bayilerinin kampanya boyunca akşam 20.00 saatlerine kadar açık olacağını duyurdu.

Pazardaki durgunluğun sürmesi halinde diğer markaların da yıl içerisinde farklı kampanyalarla indirime gitmesi bekleniyor.

Şimdilik binde 5 oranında olan, 2. el araç satışları için hazırlanan yasa taslağının yakında TBMM Genel Kurulu’na gelerek yasalaşması bekleniyor. Bilindiği üzere T.C. Anayasası madde 73/4. ile vergi oranları belirli limitler dahilinde Cumhurbaşkanı tarafından değiştirilebilmektedir ve bu limitler bir hayli esnektir.

Vergi oranını binde 5 olarak kabul edersek, bu verginin uygulanacağı matrah ise aracın alım satımındaki parasal değer olacaktır. Ancak kanun koyucu burada vergi erezyonunu önlemek için tedbir almıştır. Satış esnasında vergi hesaplanırken dikkate alınacak en düşük matrah, aracın kasko değeri olarak kabul edilecektir. Örneğin aracın kasko değeri 200.000TL ve gerçekteki satış bedeli 180.000 TL ise vergi 200.000TL üzerinden hesaplanacaktır.

Türkiye’de geçtiğimiz sene (2020 yılı) yaklaşık 6 milyon adet araç satışı ile birlikte 300 milyar TL’lik bir piyasa dikkate alındığında binde 5 oranında vergi yaklaşık olarak 1.5 milyar TL’lik bir bütçe sağlayacak. Yaklaşık olarak 3 milyar dolara mal olan Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nün bedeli, toplanacak bu binde 5 vergi ile 15 yılda karşılanabiliyor.

Aynı zamanda araç fiyatları döviz kuruna endeksli olduğundan dolayı artan döviz kuru vergi gelirlerini de arttıracaktır. Bununla birlikte noter satışı öncesi tahsil edildiği taktirde hazineye hızlı bir nakit girişi sağlayacak olan verginin bir amacı da al satçıları olabildiğince engellemek olduğunu düşünüyoruz.

Her ne kadar düşük oranlı olarak görünse de ülkemizde dolaylı vergilerin ağırlığının çok fazla olması ve nihayetinde bu vergi yükünün yansıyacağı kişilerin yine son tüketici olması nedeniyle araç almak isteyenler için kötü bir haber olarak değerlendirilebilir. Nasıl ki tapu harcı ev alırken bir rutin haline gelmiş ve piyasada genellikle alıcı tarafından ödeniyorsa, bu vergi de alıcıya yansıyacak ve 2. el araç satışlarında satış fiyatının üzerine bir masraf olarak eklenecektir.

Galerilerde araç satışları çoğunlukla banka yolu ile yapıldığı için hesap hareketleri ve satın alan kişinin ifadeleri üzerine matrah farkı kolayca tespit edilebilir. Bunun yanında noter kayıtları ile de kıyaslama yapılarak olması gereken kazanç diğer veriler ile kıyaslanarak incelenebilir.

Mesleği araç alım satım işleri olmayan, araç alıp kısa süre içinde yüksek oranda kar ederek satanların ise yıl içerisinde birden çok araç satışı noter veya banka hesap hareketleri ile tespit edilebilir. Böyle bir tespitin yapılması haline bu kişilere Gelir Vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilir ve beyan etmedikleri tüm kazançları vergi ziyaı cezası ve diğer cezalar ile birlikte istenebilir. Vergi ziyai cezası ise ödenmeyen vergi kadar ödenmesi gereken bir cezadır.

Örneğin; 2020 Ocak ayında daha önce hiç mükellefiyeti olmayan Bay N kişisi bir araç alıp, aynı fiyata satsın. Bu işlemin ardından yine aynı 2020 yılı içerisinde 220.000 TL’ye almış olduğu aracı 300.000 TL’ye satarsa; vergi idaresince artık bu kişinin araç alım satım faaliyeti konusunda ticari bir işe girdiği yorumlanarak, ticari kazanç elde ettiği düşünülebilir. Bu durumda Bay N yıl sonunda yaptığı alış satıştan kabaca 80.000 TL kâr elde etmiş olur. Eğer bu faaliyeti vergi idaresince tespit edilirse 80.000 TL üzerinden Gelir Vergisi hesaplanabilir. İnceleme sonucunda, yaklaşık 17.000 TL Gelir Vergisi, 17.000 TL Vergi Ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte fatura düzenlememe fiili nedeniyle fatura bedelinin yüzde 10’u oranında her bir fatura için 18.000’i geçmeyecek şekilde özel usulsüzlük cezasına çarptırılabilir. Bu durumda vergi ve ceza toplamı ödenecek tutar 50.000 TL’nin üzerine çıkabilir.

Bu nedenle araç alış satışlarında araçların gerçek bedelleri dikkate alınarak satışın yapılması çok önemlidir. Aracın gerçek satış bedelinden farklı bir tutarda fatura düzenlenmiş ise, bu belge sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge olarak kabul edilebilir ve Vergi Usul Kanunu 359. maddeye göre Vergi Kaçakçılığı suçu işlenmiş sayılır. Bu suç uyarınca kaçırılan vergi tutarının 3 katı kadar vergi ziyaı cezası kesilir ve bu fiili işleyen kişi veya kişiler hakkında 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası istenir.

Ayrıca yıl içerisinde birden çok araç satışı yapan kişinin devlet memuru olduğu tespit edilirse, 657 sayılı kanunun 28. maddesine göre ticari kazancın memurun yapamayacağı işler arasında sayılması nedeniyle memur hakkında disiplin cezası uygulanabilir. Disiplin cezası soruşturması sonucunda memur aynı kanunun 125. maddesinin D bendi uyarınca Kademe İlerlemesinin Durdurulması cezası alabilir.

Araç alışında notere farklı bir rakam beyan etmeye çalışan galericilere ve araç sahiplerine şahit olduysanız ve ödenmesi gereken tüm bedel banka üzerinden ödenmişse yada bir kısmının nakit olarak ödendiğini belgelendirebilirseniz (aynı gün gişeden para çekme vb.), durumu anlatan ihbar dilekçenizi https://ihbar.vdk.gov.tr adresine göndererek bu kişiler hakkınca vergi incelemesinin yapılmasını sağlayabilirsiniz.

İkinci el piyasasındaki durgunluk bir süredir konuşuluyordu. Öyle ki, birkaç ay önce Sahibinden.com’daki toplam otomobil ilanı sayısı 350 bin seviyelerindeydi. Bugün itibariyle bu sayı 440 bin seviyesine ulaşarak rekor tazeledi. SUV, pickup, panelvan ve motosiklet gibi araçlarda da durum farklı değil. Pazardaki durgunluktan en fazla etkilenenler ise lüks araçlar ve sıfır km ikinci el araçlar oldu.

İlana çıkan araç sayısı arttı ancak satılan araç sayısı hızla düştü. İç pazar daraldı ve piyasa dengelenme sürecine girdi. Özellikle 0-5 yaş aralığındaki araçların fiyatlarında ciddi düşüşler görülmeye başlandı. Türkiye’deki alın gücünü ortaya koyan, satışların büyük kısmını oluşturan 10 yaş ve üzeri araçlarda ise ufak indirimler görüldü.

Piyasadaki durgunluk yalnızca ikinci el araçlarla sınırlı değil. Sıfır araçlara olan talep de gözle görülür bir şekilde düşmeye başladı. Kasım ve Aralık ayında sıfır araçlar için kaparo ya da ücretin tamamını yatıranlar siparişlerini iptal etmeye başladı. Bayiler bu durum karşısında kaparoyu iade etmiyor ya da iadeyi geciktirmeye çalışıyor.

Önceleri çeşitli yollarla bayilerdeki sıfır araçları toplayan galeriler artık yeni araç almaya yanaşmıyor. Bayilerde sıfır araçlar yeniden ulaşılabilir hale gelmeye başladı.

Uzmanlar Aralık, Ocak ve Şubat aylarının dahil olduğu 3 aylık dönemin ikinci el araç almak için iyi bir fırsat olduğunu söylüyor. Yeni yılda sıfır araçların da çeşitli kampanyalar ile daha uygun fiyatlardan satışa sunulması bekleniyor.

Sıfır otomobil fiyatlarında görülen artış, ikinci el otomobillerin fiyatının astronomik düzeyde artmasına neden olmuştu. Öyle ki, bayilerde sıfır araç olmadığından, ikinci el araçlar sıfırlarından daha pahalıya satılıyordu. Döviz kurunun bu seviyelerde kalması ve sıfır otomobillerde arz talep dengesinin yeniden kurulmasıyla 2021 yılında sıfır araç fiyatları yüzde 10, ikinci el araç fiyatları ise yüzde 20’nin üzerinde düşmesi bekleniyor.

Ekonomik etkilerin yanı sıra sokağa çıkma kısıtlamalarının yeniden uygulanması, ikinci el pazarını adeta durma noktasına getirdi. Araç sahipleri ve ikinci el araç alım satım işleriyle uğraşan galericiler piyasanın durgunluğundan şikayet ediyor. Birçok aracın fiyatı sadece 1 ayda yüzde 5’in üzerinde düştü. Buna rağmen araçlar satılamıyor.

Örneğin, 2015 model, 162 bin km’de dizel otomatik Skoda Superb modeli aracın fiyatı Kasım ayından bugüne 14 bin TL düştü. Bu rakamla benzer 80 araç içerisinde en düşük fiyatlı ilan oldu. Buna rağmen araç halen satılmadı.

Yeni yılda arz talep dengesinin yeniden kurulması ve sıfır araç kampanyalarının başlaması ile birlikte ikinci el fiyatlarında düşüş sinyalleri görüldü. İkinci el araç almak isteyenler bir süre daha bekleyebilir.

Son aylarda Sahibinden.com internet sitesinde ortalama 350 bin otomobil ilanı bulunuyordu. Geçtiğimiz hafta toplam ilan sayısı 400 bin sınırını aştı. Bugün itibariyle toplam otomobil ilanı sayısı 430 bin sınırına ulaştı. Arazi, SUV, Pickup, Panelvan ve Motosiklet gibi araçlar da dahil edilince toplam ilan sayısı 670 bin seviyesine ulaşıyor. Her gün binlerce yeni ilan açılıyor ancak araçlar satılmıyor.

1 Aralık 2020 itibariyle toplam ilan sayısı;

İkinci el otomobil alım satım işleriyle uğraşan esnaf da ikinci el piyasasındaki durgunluktan şikayet etmeye başladı. Esnaf fiyatları her hafta aşağıya çektiğini ancak kimsenin telefon bile etmediğini söylüyor. Araç sahipleri ise ilanlarını yüzlerce kişinin favoriye eklemesine rağmen alıcı çıkmadığından şikayet ediyor. Otomobil alma hayali kuranlar da fiyatların hala şişik olduğundan araçların satılmadığına dikkat çekiyor.

Son 1 yılda döviz neredeyse 2 kata yakın arttı ve bunun etkisiyle alım gücü yarı yarıya düştü. Böyle bir durumda ikinci el araç fiyatlarının en fazla döviz kuru kadar artması beklenir ancak son zamanlarda pazar gerçek dışı hareket etmeye başlamıştı. Sadece 1 yılda ikinci el araç fiyatları 3 kata yakın arttı.

İşte forumlarda yazılan ikinci el gerçekleri;

Sıfır otomobil üretimi yeniden eski hızına dönerse, ikinci el araç piyasasını daha kötü günler bekleyebilir.

Peki istenilen miktarda indirim galeriler tarafından yapılacak mı?

Ülkemizde satılan pek çok araç ithal olduğundan ithalat anında vergiler belirlenir ve sıfır araçlarda ÖTV aracın müşteriye satışında veya kullanılmak üzere ilk olarak aktife alınması ile doğar. Buradan şunu anlamamız gerekir. Eğer ikinci el galeri işi yapıyorsanız veya iki hafta önce yüksek kurdan araç satın aldıysanız geçmiş olsun ödenen vergiyi düşen kur nedeni ile geri alamazsınız. Dolayısıyla önceki haftalarda sıfır araçları toplayan ikinci el galericilerin ellerinde neredeyse 1 ₺ gibi yüksek sayılabilecek bir kambiyo maliyeti ile araçlar bulunmaktadır. Bu nedenle ikinci elde bu araçlar yerine yeni iktisap edilecek araçlara yönelmek faydalı olacaktır.

Piyasayı dikkatli bir şekilde takip ettiğinizde özellikle artan kur nedeniyle bir üst dilim ÖTV’ye tabi olan araçlarda Aralık ayı fiyatlarında sürpriz indirimler yakalanabilir. Çünkü bu araçlar hem düşen dolar kuru ile birlikte biraz daha ucuzlayacak hem de bir alt dilimde olan ÖTV oranına tabi olacağından daha az ÖTV ve ÖTV’li fiyattan hesaplanan KDV ödenerek ulaşılabilir hale gelecek.

Bu nedenle önceki haftalarda sıfır araçları stoklayanlar bir süre daha otomobilleri garajda saklamaya, MTV ve trafik sigortalarını ödeyerek masraf etmeye devam edecekler.

Mevcut kur ile ülkemizde en fazla tercih edilen 1.600 cm3’ten düşük hacimdeki motorlara sahip otomobillerden vergisiz satış tutarı 130.000 ₺ ve üzeri olanlardan alınan ÖTV yüzde 80’dir. Bir alt dilim olan vergisiz satış fiyatı 85.000 ₺ – 130.000 ₺ bandında uygulanan vergi oranı ise yüzde 50’dir.

Dolayısıyla vergisiz hali 130.000 ₺ yani bu günkü kur ile kabaca 17.200 Dolar veya 14.500 Euro’dan düşük araçlar için geçen hafta satılan fiyat üzerinden önemli bir indirim yapılması bekleniyor. İndirimin etkisini ise döviz kurunun bu düzeylerde stabil kalması ile birlikte pandemi nedeniyle araç üretiminin ve buna bağlı olarak ithalatının yeterli düzeyde olması belirleyecek.