Araç bayileri önünde alışılmışın dışında görüntüler oluştu. İlk bakışta market ya da bankamatik kuyruğu gibi görünen bu kuyruk aslında sıfır araç alma kuyruğu.

Döviz kurunun etkisiyle sıfır araçlara geçtiğimiz aya göre ortalama yüzde 5 oranında zam yapıldı. Buna ek olarak bayiler, araç almak isteyenlere liste fiyatının üzerine 10-20 bin TL aralığında aksesuar almayı şart koşuyor. Yani artık araçları liste fiyatından almak bile mümkün değil.

Tüm bunlara rağmen sıfır araçlara olan ilgi azalmadı. İkinci el araç fiyatlarının yüksek olması nedeniyle vatandaşlar sıfır araçlara yoğun ilgi göstermeye başladı. Öyle ki, sıfır otomobil almak isteyenler bayiler önünde uzun kuyruklar oluşturdu.

Görüntüler 1 Ekim 2020 sabahı Honda bayisi önünde çekildi. Sıraya girenlerin bir çoğu Honda Civic 1.6L ECO Elegance modeli için oradaydı. Eylül ayında 218 bin TL’ye satılan aracın fiyatı Ekim ayında 229 bin TL’ye yükseltildi.

Sırada olan bazı kişilerin galerici esnafı olduğu öğrenildi. Tüketiciler, böylesine yoğun bir talep yaşanırken fiyatların düşeceğine inanmıyor. Bazıları halen fırsatı varken araç almak istiyor, bazıları da alıp hiç kullanmadan kâr ederek satmayı planlıyor.

Son düzenlemelerle birlikte vergiler hariç fiyatı 130.000 TL’yi aşmayan otomobillerden yüzde 50 oranında ÖTV alınıyor. Fiyat 130.000 TL’ye ulaştığı ya da aştığı anda ÖTV oranı yüzde 80’e çıkıyor. Örneğin, vergisiz fiyatı 129.999 TL olan bir araç yüzde 50 ÖTV ve yüzde 18 KDV ile birlikte 230.098 TL’ye satılıyor. Vergisiz fiyatı 130.000 TL’ye ulaştığı anda ÖTV oranı yüzde 80’e çıkıyor ve satış fiyatı 276.120 TL’ye ulaşıyor. Diğer bir deyişle 1 TL’lik fark 46 Bin TL daha fazla vergi anlamına geliyor.

Vergisiz fiyatı sınırda olan yani satış fiyatı 220-230 Bin TL aralığında olan pek çok aracı büyük bir tehlike bekliyor. Döviz kurlarının artmasıyla birlikte güncellenecek fiyat listeleriyle birçok araca ortalama 50 Bin TL zam gelebilir. Citroen, Dacia, Fiat, Ford, Honda, Kia, Opel, Renault, Peugeot, Seat, Skoda, Suzuki, Toyota ve Volkswagen markalarının çok satan modellerinin yeni vergi dilimine dahil olması bekleniyor.

Listede yer alan araçları şu anda satın almak mümkün değil. Zam beklentisi araçların tamamının satılmasına neden oldu. Bazıları ise ihtiyacı olmadığı halde zamlardan sonra 40-50 Bin TL kârla satmak için alım yaptı.

Sıfır otomobil satışlarında adeta bir karaborsa oluştu. Satış temsilcilerinin araçları eş, dost ve akrabalarına ayırdığı ya da tüketicileri 20-30 bin TL’lik aksesuar almaya zorladığı iddia ediliyor.

Söz konusu zamların ikinci el araç piyasasını ortalama yüzde 30 oranında yukarı çekmesi bekleniyor.

Tüketiciler kademeli vergilendirme sistemiyle bu sorunun kökten çözülebileceğine inanıyor.

Yerli üretim araçların baz modellerin yüzde 45 ile 50 arasında ÖTV uygulanıyor ancak vergi yalnızca ÖTV ile sınırlı kalmıyor. Bunun üzerine bir de yüzde 18 oranında KDV alınıyor. İki vergi yükü birleşince araç satış fiyatının yüzde 70’den fazla artmasına sebep oluyor.

Fiat Egea 1.4 Fire 95 HP modeli yüzde 60 yerlilik oranına sahip yerli üretim aracın vergisiz bedeli 63.816 TL olarak görünüyor. Buna yüzde 45 ÖTV ve ÖTV’li fiyat üzerinden hesaplanan yüzde 18 KDV eklenince satış fiyatı 110.990 TL’ye ulaşıyor.

Toyota Corolla 1.6 Vision modeli yüzde 55 yerlilik oranına sahip aracın vergisiz bedeli 90.735 TL olarak görünüyor. Buna yüzde 50 ÖTV ve yüzde 18 KDV eklenince satış fiyatı 161.800 TL’ye ulaşıyor.

Renault Clio Joy 1.0 SCe 72 bg modeli yüzde 66 yerlilik oranına sahip ve vergisiz araç bedeli 77.258 TL olarak görünüyor. Buna yüzde 45 ÖTV ve yüzde 18 KDV eklendiğinde satış fiyatı 133.900 TL olarak ortaya çıkıyor.

Son yapılan ÖTV düzenlemesinde yerli imalatın desteklenmesinin amaçlandığı belirtilmişti. Ancak en ucuz yerli üretim otomobil, vergi yükü (ÖTV ve KDV) nedeniyle 110.000 TL sınırını aştı. Araçlarda donanım arttıkça vergi oranları daha da yükseliyor. Örneğin, Fiat Egea’nın yüksek donanımlı modeli manuel vites 1.6 M.Jet 120 HP aracının satış fiyatı 198.900 TL’ye ulaşıyor.

Yılın ilk 8 aylık döneminde ÖTV geliri yüzde 35 artarak 122,7 milyar TL’ye ulaştı. ÖTV’nin tüm vergi gelirleri içindeki payı yüzde 24 oldu.

Döviz kurunun artmasıyla birlikte araçların ÖTV matrahının yükselmesi ve buna bağlı olarak araç fiyatlarının daha da artması bekleniyor.

Aksesuarlar içinde cam filmi, kaput koruma filmi, seramik kaplama, boya koruma, krom kapı eşiği ve üç boyutlu paspas gibi birçok tüketicinin ihtiyaç duymadığı ürünler yer alıyor.

Birçok markanın bayilerinde araç kalmadı. Araç siparişi vermek için 2-3 ay kadar önce araç bedelinin neredeyse tamamını kaparo olarak yatırmak gerekiyor. Ancak ödemeyi bu kadar erken ve peşin olarak yapmak da araç sahibi olmak için yeterli olmuyor.

Sıfır araç satışında aksesuar satışı neredeyse olağan hale geldi. Bazı bayiler aksesuar paketinin yanı sıra takasa araç getirme şartı koşuyor. Yani, sıfır araç almak isteyen müşterinin elindeki aracı piyasa bedelinden daha düşük fiyatla satın alıp, onun üzerinden de kâr etmek istiyor.

Örneğin; Honda Civic Sedan 1.6L ECO Elegance modelinin liste fiyatı 217.900 TL olarak görünüyor. Eskiden bu araca sahip olmak istediğinizde bayiler, liste fiyatı üzerinden indirim yapardı. Şimdi ise liste fiyatındaki tutarı ödemek bile aracı satın almak için yeterli olmuyor. İhtiyacınız olmasa bile bayi tarafından sunulan 10.000 TL’lik aksesuar setini almak gerekiyor. Hâl böyle olunca aracın satış fiyatı 227.900 TL’ye gelmiş oluyor.

ÖTV artışının yalnızca lüks otomobillere uygulandığı, yerli üretim otomobillerin ÖTV oranının azaldığı belirtilse de Eylül fiyatları açıklandığında onların da liste fiyatlarının arttığı görüldü. Otomotiv üreticileri ve distribütörleri, uygulanan vergi indirimine rağmen fiyat artışından çekinmedi.

Örneğin; Renault Clio’nun en ucuz modeli Joy 1.0 SCe 72 bg’nin Ağustos ayındaki liste fiyatı 121.000 TL’ydi. Yerli üretim otomobillere ÖTV indiriminin uygulanmaya başlandığı Eylül ayı itibariyle aynı aracın liste fiyatı 133.900 TL olarak güncellendi.