İyi bir eksper olabilmek için seçilen alanda eğitimlerin alınmış olması gerekmektedir. Eksper olabilmek için gerekli şartları sağlayan kişiler Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın düzenlediği sınava katılarak belgelerini alabilir.

Eksperlik alanları; kara araçları, hava, deniz ve demiryolu araçları, emtia ve kıymete ilişkin nakliyat, yangın, doğal afet, kaza ve hırsızlık, mühendislik, kredi ve finans, emniyeti suistimal, hukuksal koruma ve destek, sağlık, hastalık ve ferdi kaza, tarım ve hayvan hayat olarak belirlenmiştir. Sektörde en fazla poliçe kara araçları konusunda olduğu için eksper deyince akıllara ilk olarak kara araçları sigorta eksperleri gelmektedir.

Eksperler ne sigorta şirketi nede sigortalının tarafında yer alırlar. Yaptıkları incelmede tarafsız olmaları gerekmektedir. Eksperler, sigortaya konu olan malda oluşan hasarın maliyetini hesaplayıp, nedenlerini incelerler, hasarın ödenip ödenmemesi durumunu ekspertiz raporu ile tarafsızlık ilkesine dayanarak ifade eder. Ancak eksperler genellikle sigorta şirketleriyle çalışırlar yani diğer bir ifadeyle ücretlerini sigorta şirketinden alır. Hal böyle olunca da tarafsızlık hali zaman zaman tartışılmaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı sektörün ihtiyacına göre branş ve bölgeler bazında eksper kontenjanını belirledikten sonra Sigortacılık Eğitim Merkezi’ne (SEGEM) eksper ihtiyacını bildirir. SEGEM eksperlik için bir sınav düzenler ve sınavdan başarılı olan kişilere bir kurs verir. Kurs süreci sonunda kurs bitirme sınavına girilir. Kurs esnasında veya kurstan sonra deneyimli bir eksperin yanında en az 6 ay staj tamamlandıktan sonra TOBB ve ildeki ticaret odasına kayıt yaptırıldıktan sonra bireysel olarak eksperlik yapılmaya başlanır.

Özellikle kara araçları eksperleri oldukça yoğun çalışmakla birlikte genellikle resmi tatillerde kendilerine zaman ayırabilirler. Ücretleri genellikle yaptıkları işin büyüklükleri ile sayılarına göre değişir ve ülke şartları için yeterlidir.

Trafik sigortası yenilenmediğinde, trafik cezası uygulanmasa bile yeni sigorta yapılmak istendiğinde geç kalınan güne göre cezalı olarak yenileme işlemi yapılır. Sigortanın bittiği günün ertesi poliçe düzenlenirse yüzde 5 oranında ceza, geciken her 30 gün için de fazladan yüzde 5 oranında ceza ödenir. Toplam ceza oranı yüzde 50’yi geçemez.

Araçların el değiştirmesi durumunda ise Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Tarife Uygulama Esasları’na göre 15 gün boyunca sigorta devam eder. On beşinci günün sonunda ise yine cezai yaptırım uygulanır.

Ayrıca trafik sigortası olmadan çevirmeye girilmesi halinde sigorta yaptırılana kadar araç bağlanır ve otoparka çektirilir. Bu durumda otoparka çektirme ve otopark tutarlarının da ödenmesi gerekir.

Trafik sigortası kaza durumunda karşı tarafın masraflarını karşıladığından dolayı ülkemizde trafiğe çıkan araçlarda Trafik Sigortası Poliçesi’nin bulunması zorunlu tutulmuştur. Trafik sigortası poliçesi kapsamında karşı tarafın malına verilen zarar karşılanır, ilk yardım ve tedavi masrafları karşılanır, ayrıca ölümlü kaza durumunda vefat eden kişinin defin masrafları ile beraber vefat edenin bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin bakım masrafları da karşılanır.

Trafik sigortası bulunmayan bir araç ile kaza yapılması halinde karşı tarafın aracında kasko bulunuyorsa, karşı taraf kendi kasko poliçesini devreye sokarak aracındaki hasarı tamir ettirebilir. Bu durumda eğer kazada suçlu taraf kasko sahibi değilse, kasko şirketi tamir masraflarını trafik sigortası olmayan taraftan ister. Araçta trafik sigortası olsaydı belirli bir tutara kadar oluşacak masraflar buradan karşılanacaktı ancak trafik sigortası olmadığı için hasar bedeli araç sahibinden istenir.

Trafik lambası, elektrik direği, refüj, trafik işaret ve işaretçileri, kaldırım taşları, demir yolu geçitleri gibi kamuya ait olan mallara hasar verilmesi durumunda aracın trafik sigortası bulunmuyorsa, oluşan zarar kamu davası açılarak tahsil edilir. Trafik sigortasının olması durumunda ise belirtilen limite kadar kamu zararı, sigorta poliçesinden karşılanacaktır.

Kasko, aracı; kaza, yanma, çalınma veya çalınmaya teşebbüs girişimleri, doğal afetler vb. durumların sonucunda alınacak zararların kasko poliçesi kapsamında karşılanmasını sağlar. Kasko, trafik sigortasının aksine karşı tarafın değil, poliçe sahibinin zararlarını karşılanmasını sağlar.

Kısacası her sigortada olduğu gibi risklere karşı önlem olarak kasko satın alınır. Aracınızın değeri sizin için riske girilmeyecek kadar düşükse kasko yaptırılmasına gerek yoktur. Ancak bir kazaya karıştığınızda trafik sigortasının karşı tarafın hasarını karşılamaya yetmemesi durumunda kaskonuz yoksa, fazla zararı sizin karşılamanız beklenir. Kasko ise poliçede belirtilen tutar kadar bu hasarın ödemesini de yapar. Aracınız sizin için değerli olmayabilir ancak değerli bir araç ile kazaya karışmanız durumunda başınıza iş açabilir.

Geçtiğimiz 2020 yılı pandemi ve evden çalışma ile geçen bir yıl oldu ve pek çok kişi aracını kullanmadı. Bu nedenle kasko gerekli mi sorusu bir kez daha sorgulanır oldu. Benzer durumda olan pek çok kullanıcı kasko poliçesini yenilemedi ve sigorta şirketleri bu duruma çare bulabilmek için aylık uygulanabilen kasko poliçeleri imkanı sundular. Bu sayede aracın kullanılmadığı dönemlerde kasko bedeli ödenmemesi sağlandı. Araç kullanılacağı zaman ise hasarsızlık korunarak yeniden kasko güvencesine alınması ile esnek bir sigortalama süreci yapılmış oldu.

Kasko aynı zamanda yol yardımı, lastik değişim hizmeti gibi yan haklar da sunmaktadır. Örneğin araçta LPG varsa ve depo işgal ettiği için stepne taşınmıyorsa araca kasko yaptırmak, lastiğin patlaması durumunda ücretsiz olarak yedek lastiğe kavuşmanızı sağlayacaktır.

Ayrıca bir kaza durumunda siz kusursuz olsanız dahi aracınızın tamiri için yetkili servis karşı tarafın trafik sigortasının onayını bekler. Bu gibi durumlarda kaskonun olması durumunda karşı tarafın trafik sigortası beklenmez ve kasko sayesinde aracın onarımına derhal başlanır. Onarım bedeli daha sonra kasko şirketi tarafından karşı tarafın trafik sigortasından alınır. Bu sayede aracın onarım süreci kısalır.

Tüm bu imkanlar değerlendirildiğinde aracın değerinin yüksekse ve sıklıkla trafikte bulunuluyorsa kasko yaptırmak riskleri azaltmakta ve aracınızı güvence altına alma konusunda önerilmektedir.

TRAMER veri tabanını kullanarak hasar bilgilerini sorgulayabilmek için web, SMS ve çağrı merkezi olmak üzere üç adet yöntem bulunmaktadır. Sigorta bilgi ve gözetim merkezinin internet sitesi olan https://www.sbm.org.tr/tr/sayfa/web-sorgulama-34 adresinden 8,75 TL karşılığında, tüm operatörlerden 5664’e aracın plakasını yazarak mesaj atarak 9,5 TL karşılığında veya 11890 Çağrı merkezini arayarak dakikası 4,75 TL üzerinden ücretlendirilerek bilgi alınmasının yanında istenildiğinde ücretsiz SMS ile doküman da alınabilmektedir.

Trafikte olan tüm araçlar zorunlu trafik sigortası yaptırmak zorundadır. Trafik sigortası sayesinde yaşanabilecek kaza ve diğer zarar görmelerde tazminlerin gerekli yerlere yapılabilmesi mümkün olmaktadır.

Hasar kayıtlarında, kaza tarihi, hasar çeşidi, ağır hasar olup olmadığı, varsa eksper raporu bilgileri, hasar tutarı ve değişen parça bilgisi verilmektedir.

Araç sahibi, trafikte başka araçlarla karıştığı kazalarda eğer sadece maddi hasar varsa araçların kaza yerindeki fotoğrafları çekilerek kaza tespit tutanağını yazılı veya mobil uygulama üzerinden tarafların görüş birliğiyle düzenler. Tutanak ve kaza fotoğrafları ilgili sigorta şirketine en yakın zamanda gönderilmelidir.

Sigorta şirketi kaza bilgileri ile TRAMER kayıtlarına giriş yapmaktadır. Ardından tarafların sigorta şirketleri hata oranlarında anlaşır veya anlaşmazlık durumunda TRAMER komisyonu tarafından karar verilir. Tarafların kusur oranları yüzde 0, yüzde 50, yüzde 100 şeklinde verilmektedir. Kusur oranına göre eksper tarafından belirlenen araçların onarımları için gerekli tutarlar hesaplanarak ödemeler yapılmaktadır.

Aracın belirlenen sigorta değerinin yüzde 30 veya daha yukarısında çıkan masraflar olduğunda araç ağır hasar kayıtlı, çekme belgeli, diğer bilinen ismiyle pert kaydı verilerek tehlikeli araç sınıfına alınmaktadır.

Hasar kayıtlı araçların kasko ücretleri hasar kayıtsız araçlara göre daha fazla çıkabilmektedir. Ayrıca aracın ikinci el değerinin azalmasına da neden olmaktadır. İkinci el araç alırken aracın hasar kaydını göz önüne alarak alışveriş yapmak faydalı olacaktır.

Öte taraftan bazı araçlar herhangi bir kayıt altına girmeden oto sanayilerinde kayıtsız olarak onarılmaktadır. Bu araçların TRAMER kayıtlarında kaza bilgisi görünmemekte ve hasarsız görüntüsü verilebilmektedir. Bunun için hiçbir zaman TRAMER kayıtlarını yeterli görmeyip aracın yeterli sertifikasyonlara sahip ekspertiz birimlerinde, tüm testlerin yapılmasının ardından satın alınması gerekmektedir.