Hız ölçümünde ve konum belirlemede genel terim olarak kullanılan radar trafikte belirlenen hız limitlerine araç sürücülerinin uyup uymadığını kontrol etmek için kullanılmaktadır. Trafikte araçların hız ölçümleri, radyo dalgası, lazer yöntemi, kamera ile görüntü işleme, koridor ortalama hız tespiti ve yol altına yerleştirilen metal algılayıcılar ile birlikte çalışan plaka tespit kameraları vasıtasıyla yapılmaktadır.

Geçmişten günümüze en yaygın kullanılan hız ölçüm yöntemi radyo sinyalleriyle yapılmaktadır. Bu yöntem yol kenarında duran, aynı yönde hareket eden ekip araçlarında veya yol kenarına belirli açıyla yerleştirilen sistemler ile uygulanmaktadır. Radyo dalgası bir elektromanyetik radyasyon çeşidi olduğundan yayılım hızı ışık hızıdır (3×10^8 m/s). Radyo dalgasıyla çalışan bir radar, sinyal üretici, verici, alıcı ve antenlerden oluşmaktadır. Radyo sinyali verici kaynaktan hareket eder ve menzil içerisindeki bir araçtan yansıyarak alıcı birimine ulaşır. Sinyalin gidiş ve dönüşü arasında geçen zamana göre varlığın mesafesi, yönü ve hızı ölçülebilmektedir. Gönderilen radyo dalgasının yansıması, tır gibi yüzey alanı büyük araçlarda daha uzun mesafelerde hız ölçümü yapılabilirken, motosiklet gibi küçük yüzey alanlı araçlarda daha kısa mesafelerde ölçüm yapılabilmektedir.

Lazer yöntemi ile hız ölçümü tıpkı radyo sinyaliyle ölçüm gibi çalışmaktadır. Gönderilen lazer sinyalinin ne kadar sürede alıcı birimine ulaştığına bakılarak hız tespit edilir.

Koridor yönteminde, belirli mesafelerle yerleştirilen plaka tespit kameraları araçların bu mesafeyi ne kadar sürede tamamladığına bakarak hızlarını ölçer. Hız tespitinde tuzak radarlar yerine bu tip ortalama hız ölçüm yöntemleri sürücülerin kurallara uyma yüzdesini arttırmakta ve anlık yapılabilen hız aşımlarını telafi edebilmektedir. Bu sayede tek nokta yerine belirli bir mesafe boyunca araçların hız sınırlarını aşması önlenerek trafik güvenliği daha iyi sağlanacaktır.

Kamera kullanılarak yapılan görüntü işlemeli hız ölçümlerinde kamera lensi hangi mesafeye ayarlanmışsa o kadar uzaktan ölçümler yapılabilmektedir. Bu yöntemle sanal olarak belirlenen iki çizgi arasından aracın geçiş süresi hesaplanarak birçok şerit üzerinden aynı anda hız ölçümü yapılmaktadır.

Yol altına belirli aralıklarla yerleştirilen metal algılayıcılar ile geçilen süre üzerinden hesaplama yapılır ve yolun devamında yer alan kameralar ile plaka tespit edilerek ilişkilendirme yapılmaktadır.

Araç sürücülerinin, yol şartlarını ve bilgilendirmeleri göz önüne alarak hızlarını ayarlaması ve olası kazaların önüne geçerek trafik güvenliğinin arttırılmasına fayda sağlaması en temel sorumluluklardandır.

Ülkemizde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen, araç ve yol tiplerine göre farklılık gösteren hız kurallarına göre; otomobil, minibüs otobüs, kamyonet, panelvan gibi araçların yerleşim yeri içerisinde gidebileceği en yüksek sürat saatte 50 km olarak tanımlanmıştır. Çift yönlü yollarda otomobiller; bölünmüş yol ise 110 km/sa, çift yönlü yol ise en fazla 90 km/sa hızla seyredebilirken, panelvan tipi araçlar bölünmüş yolda en fazla 100km/sa, çift yönlü yollarda en fazla 85 km/sa hızla seyahat edebilir. Otoyollarda ise otomobiller 120km/sa hızla sınırlandırılırken, panelvanlar ise saatte en fazla 110 km hıza çıkabilir.

Otoyollarda plaka okuma sistemleri ile ortalama hız hesabı yapılmaktadır. Hesaplanan ortalama hız değerinin araç tipine göre belirtilen değerlerin altında olması gerekir. Otoban ile bölünmüş yol hız limitleri farklılık gösterdiği gibi otomobil ve kamyonet için de sınırlar değişmektedir.

Yerleşim yeri içerisinde trafik yoğunluğu yüksek olduğu ve kaza riskini en aza indirmek için en yüksek hız sınırı bir çok araç tipi için 50 km/sa olarak belirlenmiştir. Unutulmamalıdır ki hız arttıkça durmak için gereken fren mesafesi de artacaktır.

Şehirler arası yollarda ise hız limitleri, çift yönlü ve bölünmüş yol olarak iki farklı kategoriye ayrılmıştır. Bölünmüş yollar diğer adıyla duble yollarda, çift yönlü yola göre daha süratli gidilebilmektedir. Her ne kadar düz ve trafiksiz olsa da bölünmüş yolda hız sınırının üzerinde araç kullanmak ani durumlarda kontrolün kaybedilmesine sebep olabilir. Bölünmüş yollar çevresinden yeterince yalıtılmamış olduğu için seyir esnasında yola hayvan çıkma ihtimali her zaman vardır. Bu gibi durumlarda hızın düşük olması tehlikenin güvenle bertaraf edilmesini sağlayacaktır.

Kuru asfaltta sürtünme kat sayısı 0,6 olarak kabul edildiğinde 90km/sa hızla seyreden araç; 71,9 metre mesafe ve 4,24 saniyelik sürede durabilirken, 120km/sa hızla giden aynı araç; 119,4 metre mesafe ve 5,66 saniyelik sürede durabilmektedir. Bu iki hız arasındaki durma mesafesini daha iyi anlayabilmek için örnek verecek olursak, aradaki fark 3,5 tır dorsesi uzunluğu kadardır. Dolayısıyla hız kuralları bu yüzden vardır. Fren mesafesi ve süresi ne kadar kısalırsa, kazadan kaçınmak o kadar mümkün hale gelecektir. Hatta durmak için gerekli sürenin yetmediği durumlarda dahi düşük hızlı araç daha düşük kinetik enerjiye sahip olduğu için çarpmanın etkisi daha az olacaktır. Bu sayede hem sürücü ve yolcular hem de otomobil daha az hasar ile kazayı atlatacaktır.

Kurallara uyulmadığı taktirde hız sınırı ihlali cezaları uygulanmaktadır. 2020 yılı için geçerli olan hız sınırı cezaları; sınırın %10’dan %30’una kadar aşıldığında 288 TL, %30’dan %50’ye kadar aşıldığında 598 TL, %50’den fazla aşıldığında ise 1.228 TL olarak uygulanmaktadır.