Park freninin çalışma prensibi oldukça basittir ve bu nedenle bakımı da oldukça kolay bir şekilde yapılabilir. Sistem içerisinde bir adet fren kolu veya yeni araçlarda düğme, arka fren balatalarına kol çekildiğinde veya butona basıldığında hareketi ileten bir el freni teli ve bu telin gerginliğini ayarlayan, ayar vidası bulunur. Bu vida el freni telini sisteme sabitler ve tel değişimi yapılacağı zaman bu vida gevşetilerek tel değiştirilebilir. Ayrıca butonlu araçlar için manuel çekmeli araçlardan farklı olarak, çekme hareketi sağlayan bir motor sistemi bulunur. Arka fren sistemi disk fren olan araçlarda balataların azalması çekme mesafesi olarak çok fazla fark yaratmayacağından dolayı genellikle tükenmez ancak araç hareket halindeyken el frenini sıka kullanıyorsanız bu sefer tükenme durumu yaşanabilir. Arka frenleri kampana olan araçlarda ise fren balataları bittikçe veya kampana sistemi gevşedikçe eğer otomatik gerdirme sistemi yoksa ara sıra gerdirerek ayar yapılması gerekir. Aksi halde el freni sonuna kadar çekilmiş olsa bile araç durmayabilir.

El freni ayarı konusunda sanayide bir takım servisler kolaya kaçabilirler ve balata ayarı yapmak yerine hemen el freni kolu yanında yer alan ayar vidasından telin gerginliğini arttırırlar. Bu durum ilk etapta sorunu çözecek olsa da telin gerdirilebileceği maksimum gerginlik ayarı bulunmaktadır ve bu nedenle balatalar değiştiğinde veya balatalar iyice aşındığında tekrar ayar yapılması gerekebilir. Bu durum da telin dayanımını azaltabilir. Bu nedenle ilk etapta balataların ayarlanması gerekir.

Bu işlem için kriko veya lift yardımıyla araç kaldırılır ve arka lastikler sökülür. Kampana fren sistem için kampana sistemini dış etkilerden koruyan kapak sökülerek fren sisteminin içi görülür hale getirilir. Bu kısımda kampana ayar vidası bulunur ve vida çevrilerek balataların fren sistemine yakınlığı ayarlanır. Bunun için el freni 2 diş çekilir ve vida sıkılmaya başlanır. Bir süre sonra vida zor dönmeye başlayacaktır ve sıkışıklık belirli bir değere geldiğinde işlem tamamlanır. Bu işlemi kuvvet değeri gösteren bir anahtar ile her iki kampana için aynı değerde olacak şekilde yapmak gerekir. Aksi halde el freni çekildiğinde sağ ve sol frenler eşit güçte fren yapmayabilir.

Disk fren sisteminde ise işlem daha kolaydır. Lastik söküldükten sonra ekstra bir parçayı sökmek gerekmez ve hemen disk üzerinde yer alan kampana ayar vidası kullanarak yine el freni 1 veya 2 diş çekildikten sonra sıkıştırma işlemi yapılır. Ayar vidası belli bir değere ulaştığında işlem tamamlanır ve aynı işlem diğer disk için de yapılır.

Birbirine sürtünen disk ve balata ısı enerjisi çıkarır ve sürtünmenin etkisiyle yüzeyin bir kısmı toz haline dönüşerek incelir. Frenleme sıklığı, frenleme dozu ve çevresel şartlara göre değişebilen bu aşınma sonucunda kritik seviyeye yaklaşıldığında frenleme esnasında normal olmayan durumlar yaşanabilir. Bunlar; frene basıldığında aracın daha fazla fren sesi çıkarmaya başlaması, frenlerin yeterince iyi tutmaması, fren pedalında boşluk hissi ve sabit şekilde fren pedalına basılırken aracın kesikli olarak frenleme yapması gibi durumlardır.

Balata ve disklerin durumunu kontrol için pratik bazı yöntemler bulunmaktadır. Bunlardan birincisi araç yokuş aşağı bir pozisyonda dururken freni yavaşça bırakmak ve sesi dinlemektir. Eğer kalın ve tok tonlarda balata sesi duyuluyorsa frenler iyi durumda demektir. Ancak tiz ve sürtünme sesi fazlaysa diskler veya balatalar bitmiş olabilir. Disklerin ve balataların kirlenmiş veya paslanmış olması bu testte yanıltıcı etki gösterebilir.

Daha zahmetli fakat garanti bir yöntem olan gözle kontrol yöntemi kesin sonuç alabilmek için kullanılmaktadır. Bu yöntemde araç sabit vaziyetteyken frene basmadan, balatalar ile disk arasındaki mesafe ölçülür. Eğer bu mesafe belirlenen değerden yüksekse disk değişimi önerilir. Diskler çevresel şartlar veya sert kullanımdan kaynaklı olarak eğilebilmektedir. Bu durumda torna tezgahında düzeltme veya disk yenileme önerilir. Eğer birden fazla defa düzeltme yapılacaksa, bunun yerine disk değişimi yapmak daha güvenli sonuç verecektir. Her torna işlemi sonucunda disk biraz daha incelmekte ve ömrünün sonuna yaklaşmaktadır.

Otomobillerde güvenle kullanımı sağlayan en önemli parçalardan biri de fren sistemleridir. Bu nedenle fren sistemi elemanlarını periyodik bakımlarda veya uzun yola çıkılmadan önce mutlaka kontrol ettirmek gerekir. Özellikle yazlık – kışlık lastik değişimi esnasında fren sistemi oldukça rahat bir şekilde incelenebilmekte olup bu esnada diskler ve balatalar gözden geçirilmelidir.

Fren pedalına basıldığında oluşan hidrolik basıncı, fren kaliperlerini iter. Kaliperler üzerinde yer alan fren balatalarının tekerleklerdeki disklere sürtünmesiyle hareket halindeki aracın durdurulması sağlanır.

İlk patentli otomobil olan Motorwagen’in mucidi Carl Benz’in eşi Bertha Benz 1888 yılında Motorwagen’i deneyimleyerek fren balatasını icat etmiştir. Heybert Frood tarafından 1908 yılında asbest mineralli fren balataları geliştirilmiştir. Asbestli fren balataları, kanserojen etkileri nedeniyle 1950 yılından beri birçok ülkede yasaklanarak elyaf, seramik gibi alternatif malzemelerle üretilmeye başlanmıştır.

Ülkemizde 71/320/AT Frenleme düzenekleri ile ilgili yönetmelik gereği 01.06.2005 tarihinden itibaren üretilen veya ithal edilen tüm araçlarda ve değiştirilen fren balatalarında asbest kullanımı yasaklanmıştır.

Fren balataları kullanım sonucunda aşınmışsa veya yapısal olarak bozulmuşsa değişimi gerekmektedir. Fren balataları zamanında değiştirilmezse, disk, rotor ve kaliperler aşınarak hasar görmelerine sebep olacağından masrafların daha da artmasına neden olacaktır.

Balataların değişiminin gerekliliğine karar verirken balata kalınlığı kontrol edilir. Aracın kullanım şartlarına bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 60.000 km’de fren balatalarının değişimi uygun görülmektedir. Eğer araç performanslı şekilde aşırı frenli kullanılıyorsa 30.000 km’de değişim gerekebilirken sakin kullanımda daha az fren kullanılarak 90.000 km’ye kadar balataların ömrü uzatılabilir.

Fren balatası seçimi aracın nasıl kullanıldığıyla doğrudan ilgilidir. Eğer performanslı bir sürüş yapılıyorsa metal balata tavsiye edilirken, uzun mesafeler kat ediliyorsa veya sıkışık trafikte sürüş yapılıyorsa seramik balata, kısa mesafe sürüşler yapılıyorsa organik balatalar en uygun tercih olmaktadır.

Fren balatalarının karşılaması gereken yeterliliklere göre yapılan testler neticesinde Audi, BMW, Mercedes-Benz gibi bazı araç üreticilerinin orijinal ekipman olarak kullandığı en iyi performansa sahip fren balataları, ATE, Brembo, Otto-Zimmermann, Ferodo markaları olarak sıralanmaktadır. Performans-fiyat önceliğine göre yapılan seçimlerde ise Bosch, TRW, Akebono, Sangsin, Kale ve Beşer balatalarının kullanımı öne çıkmaktadır.

Fren balatası sürtünme katsayısı, frenleme boyunca ne kadar az seviyede değişiyorsa o derece performanslıdır. Organik, seramik ve metal olarak üç çeşit fren balatası vardır. Seramik ve metal fren balataları organik olanlara göre daha yüksek frenleme performansına sahiptir.

Frenleme yapıldığında oluşan gürültü ve frenleme sistemindeki aşınmaların, zorlanmaların en az olduğu balata ise seramik fren balatalarıdır. Metal fren balataları en yüksek performanslı balatalar olmalarına rağmen aşırı derecede gürültülüdürler.

Sürücünün fren balatalarının bittiğini anlayabilmesi için balatanın bitme yüzeyine yakın küçük metal kıl şeklinde malzemeler eklemiştir. Balata bu seviyedeyken balatalar diske temas ettiğinde gıcırtı şeklinde ses çıkarmaya başlar. Frenlerde titreme varsa veya performansı kötüleşmişse balata kontrolü yapılmalı ve gerekliyse değiştirilmelidir.

Rejeneratif fren enerjisi geri kazanımı sistemi olan hibrit ya da elektrikli araçlarda, hareket halindeki aracın kinetik enerjisi, fren yapıldığında tekerleklerde yer alan jeneratörler ile elektrik enerjisine dönüştürülüp depolanır. Bu sayede aracın durdurulması için fren balatalarına düşen iş azalacağından bu sistemin olduğu araçlarda fren balataları daha uzun süre kullanılabilmektedir.