Dağlık bölgelere çıkıldıkça havadaki oksijen miktarı ve hava sıcaklığı azalmaktadır. İçten yanmalı motorlu araçlarda havadaki oksijenin azalması yakıtın yanmasını etkiler. Oksijenin azalması, zengin yakıt karışımı (daha az hava daha fazla yakıt) ile yanmaya sebep olacağından yakıt tüketiminin de artmasına neden olmaktadır.

Diğer taraftan yüksek rakımlı bölgelerde atmosfer basıncının azalması ve soğuk havadan dolayı lastik içinin soğumasıyla lastik basıncı düşer. Buna bağlı olarak yakıt tüketimi de artar, lastikler daha fazla aşınır ve direksiyon kontrolü zorlaşır.

Benzinli araçlarda 95 veya 98 oktanlı yakıt tercih edilir. Yüksek rakımlı bölgelerde yanmanın kolaylaşması için düşük oktan tercih edilmelidir. Bujilerin ateşlemesinden önce gerçekleşecek yanma motorda vuruntu yapacağından çok düşük oktanlı benzin kullanımı uygun değildir. LPG gibi gazlı alternatif yakıtlı araçlarda deniz seviyesinde dâhi motor performansı 12-14% aralığında azalmaktadır. Yükseklere çıkıldıkça buna ek olarak oksijen yetersizliği sebebiyle performans kaybı daha da artar.

Tablo 1. Yüksekliğe bağlı içten yanmalı motor güç kayıpları [1]

Tablo 1’e göre her 1000 feet (305 metre) yükseklikte motor performansı 3.5% düşmektedir. Örnek olarak 200 beygir motor gücüne sahip bir araç deniz seviyesinden 2500 metre yükseklikteki dağa çıktığında yaklaşık 143 beygir güce sahip gibi çalışacaktır.

Turbo dizel motorlu bir araçta yakıt olarak motorin ve metanol kullanılarak 0, 4000 ve 6000 metre yüksekliklerde testler yapılmıştır. Testler sonucunda motorin kullanıldığında 4000 metre yükseklikte deniz seviyesine göre 25%, 6000 metrede ise 35% oranında güç kaybı olduğu ölçülmüştür. Metanol kullanıldığında ise 4000 metre yükseklikteki sonuçlar deniz seviyesinde motorin kullanıldığında elde edilen sonuçlara çok yakın çıkmıştır [2].

Günümüzde popülerliği artan elektrikli araçlarda ise yükseklikle değişen basınç ve oksijen seviyeleri araca güç sağlayan kimyasal bataryaları etkilememektedir. Elektrikli araç bataryaları genellikle 24 C sıcaklıkta tam verimde çalışabilir. Ancak -20 C gibi düşük hava sıcaklıklarında 40% gibi ciddi oranlarda menzil kayıpları olmaktadır.

Guinness rekorlarına göre 2007 yılında içten yanmalı motora ve özel modifikasyonlara sahip 1986 model Suzuki Samurai aracı 3. denemesinde deniz seviyesinden 6688 metre yüksekliğe çıkarak Dünya rekorunu kırmıştır [3]. Motosiklet kategorisinde, 2020 yılında Jiri Zak, Yamaha motosikletle 6456 metre ile rekor kırmıştır [4]. Elektrik araçlar kategorisinde ise 2022 yılı Mayıs ayında LG bataryalı Volkswagen ID4 GTX ile 5816 metre yüksekliğe çıkılarak rekor kırılmıştır [5].

Kaynaklar:

[1] Graboski, M. S., McCormick, R. L., Newlin, A. W., Dunnuck, D. L., Kamel, M. M. and Ingle, W. D. Effect of Fuel Composition and Altitude on Regulated Emissions from a Lean‐Burn, Closed Loop Controlled Natural Gas Engine, SAE International, 1997.

[2] Varnan Gautam, Shlok Gupta, Ankit Saxena. Compression Ignition Engine Performance Analysis at High Altitude Using Computational Technique, International Research Journal of Engineering and Technology (IRJET), 2022.

[3] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/driving-to-the-highest-altitude-by-car

[4] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/driving-to-highest-altitude-(motorcycle)

[5] https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/499686-highest-altitude-achieved-in-an-electric-car

Kanunda yapılan son değişiklikten önce araç bedellerinin tamamı için amortisman ayrılarak gider yazılabiliyor ve aracın giderlerinin de tamamı matrahtan indirilebiliyordu. Ancak 7.12.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile hem amortisman giderleri hem de araç giderleri ile ilgili sınırlandırma getirildi.

Eğer sıfır km binek otomobil satın alınacaksa, vergiler hariç en fazla 140.000 ₺’ye kadarlık kısmı gider olarak dikkate alınabilir. Katma değer vergisi kanuna göre indirim yapılamayan KDV, gider olarak yazılabilir . ÖTV ve KDV toplamının ise en fazla 140.000 ₺’si gider yazılabilir.

Binek otomobilin ikinci el olarak alındığı hâllerde ise amortismana tabi tutarı ise 300.000 ₺’yi aşamaz. Aşan kısmı gider olarak dikkate alınmaz.

Araçlara ilişkin giderlerin ise en fazla yüzde 70’i gider olarak kabul edilmektedir. Bu giderlerin KDV tutarları ise KDV kanununa göre ancak yüzde 70 i indirilebilmektedir. Yani araç için yapılan bakım, onarım, akaryakıt, OGS, HGS, Köprü Geçiş Ücretleri, kasko, sigorta, kredi faizi gibi tüm gider kalemlerinin en fazla yüzde 70’i gider yazılır. Kısacası araç tamamen şirkette kullanılsa bile 100 ₺’lik yakıtın 70 ₺’si şirket giderlerine eklenebilir. Yapılan giderlerin işletmeye veya envantere kayıtlı ya da kiralama yoluyla edinilen binek otomobillere ilişkin olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır. Tüm binek otomobiller için aynı kısıtlama söz konusudur.

Kanuna ilişkin Genel Tebliğ’de; 2020 yılı için kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 ₺’ye kadarlık kısmı kabul edilmektedir.

Sınırlandırma kapsamına giren binek otomobiller tanımı ve bu grupta nelerin olduğunun cevabı ise, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 87.03 pozisyonunda yer alan motorlu taşıtlardır.

Binek otomobil kiralama işi ile uğraşan mükellefler sınırlandırmadan istisna olarak tutulmaktadır. Ancak diğer faaliyetlerle uğraşan mükellefler ise bu sınırlandırmaya tabi olmaktadır.

Alıcılar, ihtiyaçları doğrultusunda ağır hasar kayıtlı araçları, fiyat olarak hasarsız araçlara göre daha ucuz olması, lüks araçları daha ucuza almak, hasarlı alıp onararak satıp kâr etmek amacıyla tercih etmektedirler.

Bu araçları alırken dolandırıcıların oyunlarına gelmemek için kaza tutanakları, sigorta eksper raporu, servislerde yapılan onarım raporları incelenmeli ve bağımsız bir oto ekspertiz kuruluşunda tüm kontrollerinin yapılarak alınması gerekmektedir.

Kaza, hırsızlık, yangın, doğal afet gibi nedenlerle araçlar ağır hasar kayıtlı araç (çekme belgeli) veya tam hasarlı araç (hurda belgeli) sınıflarına ayrılmaktadır. Tam hasarlı araçlar, büyük maddi hasarlar neticesinde trafikten men edilir. Ağır hasar kayıtlı araçlar ise onarımları yapıldıktan sonra TÜVTÜRK araç muayene istasyonlarında muayeneden geçerek trafiğe tekrar dönebilmektedir.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtlarına göre, her yıl çeşitli sebeplerle maddi hasara uğrayan ok sayıda araç, onarılarak tekrar trafiğe çıkmaktadır.

AB ülkelerinde araç değerinin, yüzde 70 ve üzeri onarım masrafları olduğunda araç ağır kasar kayıtlı olarak tehlikeli araç sınıfına ayrılmaktadır. Ülkemizde ise bu oran daha da aşağılardadır. Kaskosu olan, değerinin yüzde 25-30 aralığında maddi hasara uğrayan araçlar, orijinal yedek parça fiyatlarının yüksek olması, araç sahibinin onarılacak aracı tekrar kullanmak istememesi ve bazen sigorta şirketlerinin maliyet avantajından dolayı araca ağır hasar kaydı verilmektedir.

Ağır hasar kaydı verilen araçlar, başka kişilerce satın alınıp, en iyi şekilde yetkili servislerde orijinal parçalar kullanılarak tamir ettirilip trafiğe çıkabildiği gibi daha çok kâr etmek isteyen kişilerce birçok problem göz ardı edilerek sadece muayeneden geçirilecek şekilde onarılarak da trafiğe çıkarılabilmektedir.

Anlatılanları örnekle açıklamak gerekirse, 800 bin TL piyasa fiyatı olan bir araç kaza geçirdi ve sigorta şirketi eksperi tarafından yaklaşık 200 bin TL civarı onarım maliyeti çıkarıldığını düşünelim. Bu düzeyde hasara uğrayan bir araç, sahibi tarafından tekrar kullanılmak istenmezse kasko şirketi araç sahibine kaskoda belirlenen ücreti ödeyerek aracı satışa çıkaracaktır. Araç 600 bin TL ve üzeri bir rakama satılırsa sigorta şirketi de bu durumda mağduriyet yaşamayacaktır. Aracı alan kişi, yetkili servislerde 200 bin TL’lik masrafı yaparak aracı trafiğe sokarsa trafikte hem kendi güvenliğini hem de diğer araç sürücülerinin güvenliğini riske atmayacaktır. Ancak bu kişi, daha fazla kâr edeyim düşüncesiyle aracı orijinal olmayan parçalarla yetersiz şekilde onararak trafiğe sokar ve satmaya kalkarsa insanların can ve mal güvenliğini riske atacaktır.

Kayıtlarda hasarsız görünen araçlarda bile kayıtsız yapılan onarımlardan dolayı ileride birçok sorun ve mağduriyetler yaşanabilmekte, bu yüzden ağır hasar kayıtlı aracı alırken tüm detaylara daha çok dikkat edilmesi gerekmektedir.

İkinci el piyasasındaki durgunluk bir süredir konuşuluyordu. Öyle ki, birkaç ay önce Sahibinden.com’daki toplam otomobil ilanı sayısı 350 bin seviyelerindeydi. Bugün itibariyle bu sayı 440 bin seviyesine ulaşarak rekor tazeledi. SUV, pickup, panelvan ve motosiklet gibi araçlarda da durum farklı değil. Pazardaki durgunluktan en fazla etkilenenler ise lüks araçlar ve sıfır km ikinci el araçlar oldu.

İlana çıkan araç sayısı arttı ancak satılan araç sayısı hızla düştü. İç pazar daraldı ve piyasa dengelenme sürecine girdi. Özellikle 0-5 yaş aralığındaki araçların fiyatlarında ciddi düşüşler görülmeye başlandı. Türkiye’deki alın gücünü ortaya koyan, satışların büyük kısmını oluşturan 10 yaş ve üzeri araçlarda ise ufak indirimler görüldü.

Piyasadaki durgunluk yalnızca ikinci el araçlarla sınırlı değil. Sıfır araçlara olan talep de gözle görülür bir şekilde düşmeye başladı. Kasım ve Aralık ayında sıfır araçlar için kaparo ya da ücretin tamamını yatıranlar siparişlerini iptal etmeye başladı. Bayiler bu durum karşısında kaparoyu iade etmiyor ya da iadeyi geciktirmeye çalışıyor.

Önceleri çeşitli yollarla bayilerdeki sıfır araçları toplayan galeriler artık yeni araç almaya yanaşmıyor. Bayilerde sıfır araçlar yeniden ulaşılabilir hale gelmeye başladı.

Uzmanlar Aralık, Ocak ve Şubat aylarının dahil olduğu 3 aylık dönemin ikinci el araç almak için iyi bir fırsat olduğunu söylüyor. Yeni yılda sıfır araçların da çeşitli kampanyalar ile daha uygun fiyatlardan satışa sunulması bekleniyor.

Sıfır otomobil fiyatlarında görülen artış, ikinci el otomobillerin fiyatının astronomik düzeyde artmasına neden olmuştu. Öyle ki, bayilerde sıfır araç olmadığından, ikinci el araçlar sıfırlarından daha pahalıya satılıyordu. Döviz kurunun bu seviyelerde kalması ve sıfır otomobillerde arz talep dengesinin yeniden kurulmasıyla 2021 yılında sıfır araç fiyatları yüzde 10, ikinci el araç fiyatları ise yüzde 20’nin üzerinde düşmesi bekleniyor.

Ekonomik etkilerin yanı sıra sokağa çıkma kısıtlamalarının yeniden uygulanması, ikinci el pazarını adeta durma noktasına getirdi. Araç sahipleri ve ikinci el araç alım satım işleriyle uğraşan galericiler piyasanın durgunluğundan şikayet ediyor. Birçok aracın fiyatı sadece 1 ayda yüzde 5’in üzerinde düştü. Buna rağmen araçlar satılamıyor.

Örneğin, 2015 model, 162 bin km’de dizel otomatik Skoda Superb modeli aracın fiyatı Kasım ayından bugüne 14 bin TL düştü. Bu rakamla benzer 80 araç içerisinde en düşük fiyatlı ilan oldu. Buna rağmen araç halen satılmadı.

Yeni yılda arz talep dengesinin yeniden kurulması ve sıfır araç kampanyalarının başlaması ile birlikte ikinci el fiyatlarında düşüş sinyalleri görüldü. İkinci el araç almak isteyenler bir süre daha bekleyebilir.

Son aylarda Sahibinden.com internet sitesinde ortalama 350 bin otomobil ilanı bulunuyordu. Geçtiğimiz hafta toplam ilan sayısı 400 bin sınırını aştı. Bugün itibariyle toplam otomobil ilanı sayısı 430 bin sınırına ulaştı. Arazi, SUV, Pickup, Panelvan ve Motosiklet gibi araçlar da dahil edilince toplam ilan sayısı 670 bin seviyesine ulaşıyor. Her gün binlerce yeni ilan açılıyor ancak araçlar satılmıyor.

1 Aralık 2020 itibariyle toplam ilan sayısı;

İkinci el otomobil alım satım işleriyle uğraşan esnaf da ikinci el piyasasındaki durgunluktan şikayet etmeye başladı. Esnaf fiyatları her hafta aşağıya çektiğini ancak kimsenin telefon bile etmediğini söylüyor. Araç sahipleri ise ilanlarını yüzlerce kişinin favoriye eklemesine rağmen alıcı çıkmadığından şikayet ediyor. Otomobil alma hayali kuranlar da fiyatların hala şişik olduğundan araçların satılmadığına dikkat çekiyor.

Son 1 yılda döviz neredeyse 2 kata yakın arttı ve bunun etkisiyle alım gücü yarı yarıya düştü. Böyle bir durumda ikinci el araç fiyatlarının en fazla döviz kuru kadar artması beklenir ancak son zamanlarda pazar gerçek dışı hareket etmeye başlamıştı. Sadece 1 yılda ikinci el araç fiyatları 3 kata yakın arttı.

İşte forumlarda yazılan ikinci el gerçekleri;

Sıfır otomobil üretimi yeniden eski hızına dönerse, ikinci el araç piyasasını daha kötü günler bekleyebilir.

Rekabet Kurumu, araba ve emlak ilanlarının yayınlandığı Sahibinden.com’a soruşturma açtığını duyurdu. İnternet sitesinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddia edildi.

Her ay 100 milyondan fazla kişinin ziyaret ettiği Sahibinden.com internet sitesi, ikinci el otomobil alım-satım işlemlerinde lider konumda yer alıyordu.

Türkiye’yi de etkisi altına alan salgın ve döviz kuru etkisiyle ikinci el otomobil pazarına yoğun bir talep oluşmuştu. Bu talebin çoğunluğunu karşılayan merkez ise Sahibinden.com olmuştu. Talebin artması ikinci el otomobil fiyatlarının bir anda fırlamasına neden olmuştu. Sıfır araçlar bile bayideki fiyatların çok üstünde rakamlarla sitede satışa sunuluyordu.

Soruşturmanın ikinci el araç fiyatlarındaki artışı önlemek ve site üzerinden sıfır araç satışını durdurmaya yönelik olduğu bildirildi.

Rekabet Kurumu tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi;

“Sahibinden Bilgi Teknolojileri Paz. ve Tic. A.Ş.’nin, vasıta ve emlak alanlarında sunduğu çevrim içi platform hizmetleri kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiasını ele alan Rekabet Kurulu; 27.02.2020 tarih ve 20-12/147-M sayılı kararıyla yürütülmekte olan soruşturmada incelenen dönem sonrasına ilişkin olarak, vasıta ve emlak alanlarında sunduğu çevrim içi platform hizmetleri kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak Sahibinden Bilgi Teknolojileri Paz. ve Tic. A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına, 15.10.2020 tarih, 20-46/627-M sayı ile karar verdi.”

İlgili soruşturma duyurusuna buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Bu yazımızda otomobil markalarının doğmasında öncülük eden ülkeleri sırasıyla listeleyeceğiz.

1) Acura, lüks ve yüksek performanslı otomobiller üretmek için Japon otomobil üreticisi Honda tarafından 1986 yılında kurulmuştur.

2) Alfa Romeo, “Anonima Lombarda Fabbrica di Automobili” baş harfleri ve kurucusu Nicola Romeo’nun soy ismiyle oluşan marka 1910 yılında İtalya’da kurulmuştur.

3) Audi, 1885 yılına dayanan marka, kurucusu August Horch’un soy isminin Almanca “Horch” karşılığının Latincedeki tekil anlamı olan “audire-dinle” anlamıyla oluşturulmuştur. Almanya’da 4 farklı şirket tarafından kurulduğu için logosunda dört halka yer almaktadır. Günümüzde tamamına yakın hisseleri Volkswagen AG’ye aittir.

4) BMW, 1913 yılında Karl Friedrich Rapp tarafından uçak motoru üretmek amaçlı Almanya’da kurulan Rapp Motorenwerke GmbH, 1916 yılında Bayerische Motoren Werke GmbH olarak değiştirilmiştir. Otomobil üretimine 1960’lı yıllardan itibaren ağırlık veren BMW, logosunda mavi kısmın gökyüzü, beyaz kısım ise uçak pervanesini göstermektedir. Mini ve Rolls-Royce markalarına da sahip olan BMW motosiklet üretimi de gerçekleştirmektedir.

5) Chevrolet, 1911 yılında İsviçreli Louis Chevrolet öncülüğünde ABD’de kurulmuştur. 2015 sonunda ülkemiz de dahil olmak üzere Doğu ve Batı Avrupa’dan çekilmiştir.

6) Chrysler, Walter Chrysler tarafından 1925 yılında ABD’de kurulmuştur. Chrysler, Dodge, Plymouth ve Jeep markalarıyla üretim yapan şirket 2014 yılında Fiat tarafından satın alınarak Fiat Chrysler Automobilies (FCA) adını almıştır.

7) Dacia, 1966 yılında devlet desteğiyle Romanya’da kurulmuştur. 1999 yılında Renault’a katılmıştır.

8) Devrim, Eskişehir Demiryolu Fabrikası (TÜLOMSAŞ) tarafından 1961 yılında tasarlanıp prototipleri üretilen, seri üretime geçilemese dahi, kısa zamanda alınan başarı ile adından söz ettiren ilk Türk otomobil markası olmuştur.

9) Fiat, Fabbrica Italiana di Automobili Torino isminin kısaltmasıyla Giovanni Agnelli tarafından 1899 yılında İtalya’da kurulmuştur. Günümüzde, Abarth, Alfa Romeo, Chrysler, Dodge, Jeep, Lancia, RAM, Maserati, Ferrari, Iveco markalarının hisselerinin büyük kısmına veya tamamına sahip olabilmiştir. 1968 yılında kurulan TOFAŞ (Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.), Koç Holding ve Fiat Chrysler Automobiles ortaklığıyla faaliyetlerine devam etmektedir.

10) Ford, Henry Ford tarafından 1903 yılında ABD’de kurulmuştur. Aston Martin ve Lincoln markaları da Ford şirketine aittir. Belirli dönemlerde satın aldığı Jaguar, Land Rover, Mercury ve Volvo markalarını şirket politikaları gereği satmıştır. Ülkemizde yapılan otomobil üretimleri ile ilgili ayrı bir köşe açmak gerekirse, Ford Motor Company ve Koç Holding’in birlikte 1959 yılında kurduğu Otosan tarafından üretilen Anadol markası ile 1966’da seri üretime başlanılmıştır.

11) Honda, Soichiro Honda tarafından 1948 yılında Japonya’da kurulmuştur. Motosiklet ile üretime başlayan şirket otomobil, uçak, gemi motoru ve robot gibi pek çok alanda üretim yapmaktadır. Acura markasıyla Amerika ve Kanada’da yüksek oranda satışlar gerçekleştirmektedir.

12) Hyundai, Chung Ju-yung tarafından 1967 yılında Güney Kore’de kurulmuştur. Kia ve Genesis Motors ile hisse ortaklıkları bulunmaktadır.

13) Jaguar, 1945 yılında William Lyons ve William Walmsley tarafından İngiltere’de kurulmuştur. 2008 yılında Ford tarafından Tata Motors’a satılmıştır.

14) Kia, 1944 yılında Güney Kore’de kurulmuştur. Marka ismi, Korean International Automotive’in baş harflerinin kısaltmasıdır. Hyundai ile ortaklığı bulunmaktadır.

15) Land Rover, 1948 yılında İngiltere’de kurulan arazi aracı markasıdır. Jaguar ve Land Rover’ın Tata tarafından 2013 yılında satın alınmasından sonra Jaguar Land Rover markası kullanılmaktadır.

16) Lexus, 1989 yılında Toyota tarafından lüks otomobil satışları için Japonya’da kurulmuştur. ABD’de güvenlik ve sağlamlık açısından en çok tercih edilen markalar arasındadır.

17) Mazda, 1920 yılında Toyo Cork Kogyo adıyla Japonya’da kuruldu. Makine takımları, araç üretimi ve savaş döneminde silah üreten marka 1984 yılında Mazda adını aldı.

18) Mercedes-Benz, 1926 yılında Karl Benz ve Gottlieb Daimler’in şirketlerini birleştirmeleriyle Almanya’da kuruldu. Mars gezegeninin İspanyolca karşılığı olan Mercedes, zarafet anlamına da gelmektedir. Karada, suda ve havada motorlu araçların evrenselliğini simgeleyen yıldız logosu 1909 yılında tescillenmiştir. 1926 yılındaki birleşmeden sonra defne yapraklı çelenk yıldızın etrafında yer almıştır.

19) Mitsubishi, 1870 yılında Iwasaki Yatarō tarafından Japonya’da kurulmuştur. 2. Dünya savaşında dağılmasının ardından toparlanarak günümüzde Japonya’nın gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 10’unu karşılamaktadır.

20) Nissan, 1934 yılında Jidosha-Seizo ve Nihon Sangyo şirketlerinin birleşmesiyle Japonya’da kurulmuştur. Dürüst samuray anlamına gelen Nissan uzun ömürlü ve güvenilirliğini isminin anlamıyla bağdaştırmaktadır.

21) Porsche, 1947 yılında Ferry Porsche tarafından Almanya’da kurulan spor araba markasıdır. Volkswagen AG ile ailesel bağlılıklarla kurulan ortaklık Audi, VW ve Porsche arasında birçok modelde ortak parçalar kullanılmasına neden olmuştur. Seat, Daewoo ve Subaru gibi otomobil üreticileri Porsche şirketiyle danışmanlık anlaşmaları yapmıştır.

22) Renault, 1899 yılında Louis, Marcel ve Fernand Renault kardeşler tarafından Fransa’da kurulmuştur. Savaş zamanlarında tank, uçak, raylı araçlar gibi üretimler de gerçekleştiren şirket Nissan ve Mitsubishi ile yaptığı birlik anlaşmasıyla hafif araçlar birinciliği Volkswagen’den almıştır. 1969 yılında yüzde 49 OYAK ile yapılan ortaklık gereği Bursa’da yer alan fabrikada da üretimi yapılmaktadır.

23) Seat, 1950 yılında devlet kurumu Instituto Nacional de Industria tarafından İspanya’da kurulmuştur. Marka ismi Sociedad Española de Automóviles de Turismo’in baş harflerinden oluşmaktadır. İspanyol binek otomobilleri şirketi anlamına gelmektedir. Günümüzde Volkswagen AG’ye ait bir şirket olmuştur.

24) Skoda, 1895 yılında Çek Cumhuriyetinde Laurin & Klement şirketi tarafından bisiklet yapmak üzere kurulmuş daha sonra motosiklet ve otomobil üretimine başlanılmıştır.2017 yılında Volkswagen AG bünyesindeki Porsche’den sonra en büyük kâr marjına sahip marka olmuştur.

25) Tesla, 2003 yılında Martin Eberhard ve Marc Tarpenning tarafından Amerika’da yer alan silikon vadisinde kurulmuştur. Marka ismi, elektrikle ilgili çalışmalarıyla yaptığı katkılardan dolayı ünlenen Nikola Tesla’nın soyadını taşımaktadır. Şirketin CEO’su Elon Musk, Tesla markasıyla tüketiciye uygun fiyatlı elektrikli araç üretmeyi amaçlayan bir otomobil üreticisi olduğunu belirtmektedir.

26) TOGG, 2018 yılında devlet desteğiyle Anadolu Grubu (yüzde 19), BMC (yüzde 19), Kök Grubu (yüzde 19), Turkcell (yüzde 19), Zorlu Holding (yüzde 19) ve TOBB (yüzde 5) ortaklığıyla yerli elektrikli, akıllı, otonom otomobil üretme amacıyla Türkiye’de kurulmuştur. TOGG’un ilk seri üretim araçlarını 2022 yılında pazara sunması ilgiyle beklenmektedir.

27) Toyota, 1937 yılında Kiichiro Toyoda tarafından Japonya’da kurulmuştur. Ünlü Forbes iş dergisine göre en değerli markalar kategorisinde 11. sırayı alan Toyota en büyük otomotiv şirketidir. Land Cruiser ve Corolla modelleriyle dünya çapında büyük satış rakamları elde etmeyi başarabilmiştir.

28) Volkswagen, 1937 yılında halk otomobili üretimi için Alman Otomotiv Birliği’ne kurdurulmuştur. Markanın Almanca karşılığı halkın arabası anlamına gelmektedir. Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Porsche, Seat, Skoda, Scania markalarına da sahip olmuştur.

29) Volvo, 1927 yılında Assar Gabrielsson ve Gustav Larson tarafından İsveç’te kurulmuştur. Sağlamlık ve güvenlikle öne çıkan Volvo araçları teknolojik olarakta geçmişten günümüze birçok yenilikler gerçekleştirerek diğer markalara da faydalar sağlamıştır. 2010 yılında Çinli otomobil üreticisi Geely’ye satılmıştır.

Aksesuarlar içinde cam filmi, kaput koruma filmi, seramik kaplama, boya koruma, krom kapı eşiği ve üç boyutlu paspas gibi birçok tüketicinin ihtiyaç duymadığı ürünler yer alıyor.

Birçok markanın bayilerinde araç kalmadı. Araç siparişi vermek için 2-3 ay kadar önce araç bedelinin neredeyse tamamını kaparo olarak yatırmak gerekiyor. Ancak ödemeyi bu kadar erken ve peşin olarak yapmak da araç sahibi olmak için yeterli olmuyor.

Sıfır araç satışında aksesuar satışı neredeyse olağan hale geldi. Bazı bayiler aksesuar paketinin yanı sıra takasa araç getirme şartı koşuyor. Yani, sıfır araç almak isteyen müşterinin elindeki aracı piyasa bedelinden daha düşük fiyatla satın alıp, onun üzerinden de kâr etmek istiyor.

Örneğin; Honda Civic Sedan 1.6L ECO Elegance modelinin liste fiyatı 217.900 TL olarak görünüyor. Eskiden bu araca sahip olmak istediğinizde bayiler, liste fiyatı üzerinden indirim yapardı. Şimdi ise liste fiyatındaki tutarı ödemek bile aracı satın almak için yeterli olmuyor. İhtiyacınız olmasa bile bayi tarafından sunulan 10.000 TL’lik aksesuar setini almak gerekiyor. Hâl böyle olunca aracın satış fiyatı 227.900 TL’ye gelmiş oluyor.

ÖTV artışının yalnızca lüks otomobillere uygulandığı, yerli üretim otomobillerin ÖTV oranının azaldığı belirtilse de Eylül fiyatları açıklandığında onların da liste fiyatlarının arttığı görüldü. Otomotiv üreticileri ve distribütörleri, uygulanan vergi indirimine rağmen fiyat artışından çekinmedi.

Örneğin; Renault Clio’nun en ucuz modeli Joy 1.0 SCe 72 bg’nin Ağustos ayındaki liste fiyatı 121.000 TL’ydi. Yerli üretim otomobillere ÖTV indiriminin uygulanmaya başlandığı Eylül ayı itibariyle aynı aracın liste fiyatı 133.900 TL olarak güncellendi.

İkinci el araç fiyatlarındaki artış uzunca bir süredir konuşuluyordu. İkinci el araç fiyatları, sıfır araç fiyatlarına yaklaşmış hatta bazı durumlarda geçmişti.

Örneğin; geçtiğimiz yıl 82.000 TL fiyat ile ilana çıkılan 2012 Model Ford Mondeo otomobil, o tarihte satılmamış ancak aynı otomobil bu yıl 130.000 TL fiyat ile kısa süre içerisinde satıldı.

Bu yükselişin sebebi olarak distribütörlerde sıfır araç olmaması ancak siparişle 2-3 ay sonraya getirtilebilmesi gösteriliyordu. Kimileri de ikinci el ilan sitelerini ve bu siteye ilan veren araç sahiplerini suçluyordu.

Tüm bu olaylar sonucunda ÖTV indirimiyle ikinci el piyasasının hizaya getirilebileceği düşünülüyordu. Sıfır konutlarda faiz oranlarının düşürülmesi, sıfır otomobiller için de ÖTV indirimi beklentisini artırmıştı.

ÖTV indirimi, Eylül ayında bekleniyordu ancak ÖTV’ye indirim yerine zam geldi. Yeni düzenleme ile 120.000 TL üzeri otomobillerde daha önce yüzde 60 olarak uygulanan ÖTV oranı, yüzde 80’e çıkartıldı. Bu da araç fiyatlarında yüzde 10’un üzerinde artış anlamına geliyor.

ÖTV artışın yalnızca ithal otomobillere uygulandığı belirtilse de 1600 cc altı otomobillerin yüzde 99’u, 1600 cc otomobillerin tamamı ithal ediliyor.

Bu değişiklik ile birlikte orta ve üst model araçlarda (çoğu araç bu kategoride) 30 ila 100 bin TL zam bekleniyor. Daha önce 330 bin TL fiyat etiketine sahip Passat Business TDI DSG modelinin fiyatı 370 bin TL’ye yükseliyor.

Karar, ÖTV indirimi gelecek beklentisiyle araçlarını satanları ve yeni otomobil almak için bekleyenleri üzdü. İkinci el araçları ilanda olanlar ise fiyatlarını yükseltmeye başladı.

Bir kötü haber de yeni aracını teslim almayı bekleyenlere geldi. Fiyatı sabitlemek amacıya kapora yatırıp araç siparişi verenlere fatura henüz düzenlenmediği için yeni ÖTV farkının yansıtılacağı öğrenildi.